Ai jingkyrshan ka KSU ia ka dawa ki seng bhalang ha Garo Hills

Shillong, Lber 10: Ka KSU lyngba kane ka kyrwoh ka pynsngew sha baroh khamtam ki para riewlum Garo na Garo Hills bad ka seng ka ai ka jingkyrshan kaba pura ia ka ‘movement’ ka jong ki ban khanglad ia ki nongbuhai shnong bad ki bym dei na ka Jaidbynriew Garo ban ia shim bynta ha ka election sha ka Garo Hills Autonomous District Council (GHADC).
Ka KSU ka pynrem jur ruh ia ki nongbuhai shnong kiba pyni bor pyrshah ia ki paid Garo da kaba thaw jingkulmar bad leh ki kam pyntriem pyrshah ia ki paid Garo.
Ka KSU kum ka seng kaba ieng na ka bynta ka hok ki trai shnong, trai ri trai muluk bad ka Jaidbynriew Khasi hi baroh kawei ka sngew ia hap ia ka jingleh ka GHADC ban pan syrnod ST na baroh ki kyrtong ba thmu ban ia khun ia ka election sha kane ka Autonomous Council.
Ka KSU ka sngew ba lada ki bym dei na ka Jaidbynriew Achik ki ioh ban ia shim bynta ha ka election GHADC  ka mut ka jingthmu ban iada bad ban kyntiew ia ki trai ri (indigenous) riewlum ha la ka khyndew ka shyiap kan long lehnohei namar ba la sngewthuh shai ba ki bym dei na ka jaidbynriew Achik kin ym trei na ka bynta ka bha ka miat ki Achik hynrei kin long pynban kum ki diengpynkiang lada wanrah ia kino kino ki aiñ ban iada ia ki trai ri trai muluk.
La seng ia ki Autonomous Council ha ki jylla Meghalaya, Assam, Mizoram bad Tripura lyngba ka Sixth Schedule ban ai jingiada kyrpang ia ki riewlum (indigenous) ha la u pud u sam ban lait na ka jingshah iuhroit na kiwei pat ki jaidbynriew ba kham heh paid kiba wan na kiwei ki jylla bad kiwei pat ki ri. Lada ailad ia ki bym dei trai shnong (non-indigenous) ban ia shim bynta ha ki elections jong kine ki Autonomous Councils ka mut kata ka jingangnud (objective) jong kitei ki councils ka shu long tang ha suiñ bad kum ka jingpynthame lane pynbiej ia ki riewlum.
Kumba paw shynna hi, ka Meghalaya ka dei kawei ka jylla ha ka thaiñ shatei lam mihngi kaba la jyllei bad syrtap da ki nongwei (non-indigenous) ha man la ki jaka. Lada peit ha ri lum Achik bun bah ki jaka la leh trai khlieh da ki nongwei bad la heh paid da ma ki ban ia ki trai shnong.
Kajuh ka apot ka hap ruh ha Bri U Hynñiewtrep ha kaba bun tylli ki shnong la leh trai khlieh da ki nongwei namar ki la kham heh paid ban ia ki Khasi khamtam ha ki European Wards ha kaba ki riewlum Khasi la shem jingeh ban shem. Ka KSU ka pynsngew ruh ba la dei ka por ban kynthup noh ia baroh kine ki European Wards ha ka jingpeit ka KHADC namar ha kine ki European Wards ym shuh ki Europeans hynrei la don tang ki dkhar bad ki Khasi lei ym lap hi ha kito ki jaka.
Ka jingduna ki aiñ kum ka ILP bad kiwei kiwei ka dang plie lad shuh shuh ia ki nongwei ba kin rung kin mih hapoh ka jylla Meghalaya bad pynlong ia ka kum ka jaka sah ba shi junom jong ki kaba pynpoi pat sha u pud ba ki Khasi bad ki Achik ki kylla rit paid noh. Ki sorkar ki leit ki wan hynrei baroh kine ki sorkar kim lah ban leh da kaba tyngeh ia kine ki nongwei wat lada ki sah be-aiñ ha kiba bun bynta jong ka jylla.
Ha Assam, ki nongwei ki shah kyndang naphang, nuksa kum ha Karbi Anglong dang shen, hynrei ha Meghalaya ki shu kut tang ha ki jingsboh ktien (lip service) ka kam pat ym poi shano shano ruh. Pynban kat dang mih ki sngi, ki poiei ki dang kharoi bad ioh wat ban thep vote ruh. Kawei na ki aiñ, kata ka Meghalaya Identification, Registration (Safety & Security) of Migrant Workers Act 2020 (MIRSSMWA) ka long ka aiñ kaba tlot haduh katta katta ban teh lakam ia ka jingrung jingmih ki nongtrei nongktah kiba na bar ha ka jylla Meghalaya.
Ka sorkar ka la kular naduh u snem 2024 ba kan sa pynkhlain shuh shuh ia kane ka aiñ da kaba wanrah ia ka Amendment bad bsut ia ki kyndon jong ka Inter-State Migrant Workmen Act kum ka police verification, penalty against defaulters bad kiwei kiwei. Kane ka aiñ kan teh lakam ia ka jingrung pathar ki nongwei khamtam kito kiba don dak sniew hynrei ka sorkar ka shu kut biang ha ka ‘lip service’.
Ka KSU ka ai ka jingkyrshan ia baroh ki sengbhalang ha Garo Hills bad ia baroh ki paid Achik ha ka jingiakhih ka jong ki ba kin ioh ia ka hok bad ban lait na ka jingshah iuhroit ha ki nongwei. Ka jingiakynad ki la mih hynrei ka seng ka pynsngew sha baroh ki paid Achik ba kim don tang marwei, hynrei ki don ki jingkyrshan kiba pura na ka liang ka KSU bad ka seng ka kloi ban ai ka jingkyrshan ia ki ha kano kano ka por ba ki donkam, kane ka long katkum ka kyrwoh bala phah da u Samla Donald V Thabah
General Secretary Central Executive Council.

What Next?

Recent Articles

Leave a Reply

Submit Comment

*