New Delhi, Rymphang 07: Da ki spah snem, ki nongtrei jong ka India ki la kit ia ka jingban khia jong ka rukom treikam kaba la rim bad kaba la phiah kaba bunsien kam lah ban iada ia ka bainong, ka jingshngain bad ka burom jong ki ha ka kam.
Da ki million ki nongtrei ha ki kam bym pat pynskhem, ki kam kontrak bad ki kam ba shipor ba dang mih ki la sah kum ki bym lah ban iohi ha ka polisi bad la kyntait ia ki na ka jingiada ba kongsan ha ka imlang sahlang. Ki saw tylli ki Labour Code ki pyni ia ka jingpyrshang ba la slem bha ban pynbeit ia kine ki jingbym ryntih kiba la don lypa ha ka histori.
Da kaba wanrah lang haduh lai dorjon ki ain kiba la saphriang kylleng kylleng ha kawei ka rukom treikam, ki ialeh ban pynthikna ia ka jingsiew kaba hok, ki jaka trei kiba kham shngain, bad ka jingshngain ha ka imlang sahlang na ka bynta kito kiba la don ha ki khap pud.
Ka jingpyntreikam jong ki, hadien ki snem jong ka jingïamir jingmut bad jingïakren, ka dei ka por kaba kongsan ha kaba pynkhlain ïa ka hok jong ki nongtrei bad ban wanrah ïa ka jinglong jingman ha ka ioh kam ioh jam kaba kham skhem bad kaba don jinglong briew.
Ka National Front of Indian Trade Unions (NFITU), kum ka seng jong ki nongtrei kaba don ka jingkitkhlieh kaba aiti na ka bynta ka bha ka miat, ka burom bad ka jingshngain jong ki nongtrei ha ka imlang sahlang, ka ngeit skhem ba ka jingïashim bynta ha ka jingïakhih pyrshah ïa ki Labour Code ha ka 12 tarik u Rymphang kam long kaba donkam bad kam dei ruh kaba bha ia ki nongtrei ha kane ka por.
Ki Labour Code kim dei ka jingpyntrei kynsan ne kaba tang shiliang. Ki dei ka jingmih na ka jingpynkylla kaba la neh palat arphew snem. Ka jingdonkam ban pynïasoh lang ïa 29 tylli ki aiñ treikam kiba la phiah sha ki saw tylli ki Code kiba bniah la ithuh slem bha kum kaba donkam ban pynsuk ïa ka jingbud ryntih, ban pynduna ïa ka jingbym shai bad ban pynthymmai ïa ka rukom treikam jong ka India katkum ka jingkylla jong ka kam bad ka ioh kam ioh jam.
Ka jingkyntait ia ki Labour Code ka klet ia ki jingmyntoi kiba kongsan kiba ki ialeh ban ai sha ki nongtrei. Ka Code on Wages ka pynthikna ia ka jingpynbiang ia ka bainong kaba rit tam ha baroh kawei bad ka jingsiew ia ka bainong ha ka por kaba biang, kaba pynbeit ia ki jingduna kiba la slem bha ha ka jingiada ia ka bainong ha kylleng ki kam.
Ka Code on Social Security, ha ka sien kaba nyngkong, ka wanrah ïa ka aiñ ban pynbiang ïa ka jingïada ha ka imlang sahlang sha ki nongtrei bym pat pynskhem, ki nongtrei kontrak, ki nongtrei ba shipor, haduh 40 klur ngut ki nongtrei kiba kham mynshuwa ki don shabar jong ka jingïada ba pura. Kine ki kyndon ki pyni ia ka jingpyniar ba kongsan ia ka hok jong ki nongtrei bad ka jingshngain ha ka imlang sahlang ha India.
Ka Industrial Relations Code bad ka Occupational Safety, Health and Working Conditions Code ki thmu ban kyntiew ia ka jingiatylli ha ki kam karkhana, ka jingpynbeit kloi ia ki jingiakynat bad ki jaka trei kiba kham shngain, kiba koit ba khiah bad kiba don burom.
Watla ki jingsngewkhia halor ki katto katne ki kyndon ki lah ban don, ka jingshem ka pyni ba ka jingpyrshah bad ki jingiakhih kim ju wanrah ia ki jingmih kiba seisoh. Ki jingmyntoi jong ki nongtrei ki kham bha ban shakri lyngba ka jingiakren.
Ki jingkyntiew katkum ki kyndon bad ki jingiakren kiba iadei bad ki mat ban ia ka jingialeh pyrshah kaba buh jingma ia ka jingduhnong ha ka bainong, ka jingpynthut ia ka jingpynmih bad ka jingbym don jingshngain ha ka kam—khamtam eh ia ki bynta jong ki nongtrei kiba kham don ha ka jingma.
Ka long ruh kaba bakla ban ong ba la mynjur ia ki Labour Codes khlem ka iamir jingmut. Ka rukom pynkylla ka kynthup ia ki jingiakren ba bun sien jong ki lailiang mamla, ki jingiamir jingmut ha ki Parliamentary Standing Committee bad ka jingiatreilang bad kito kiba don bynta ha kane ka kam.
Ha ka synshar paidbah, ki jingiapher ha ka jingsngew ki dei kiba don beit, hynrei dei ban pynbeit ia ki lyngba ka jingiakren bad jingiakren ha ki tnat treikam, ym lyngba ka jingpynthut kaba buh jingma hi ia ki nongtrei.
Ha ka por ba ka ioh ka kot jong ka India ka dang iaid ha ka jingkylla bad ka ri ka iaid sha ka thong jong ka Viksit Bharat, ki seng ba iadei bad ka kam khaii pateng ki dei ban jied ia ka sienjam kaba don jingkitkhlieh ban ia ka jingpynthut.
Ka bynta jong ngi kam dei tang ban pyrshah ia ki jingpynkylla, hynrei ban pynwandur ia ki khnang ba ka hok jong ki nongtrei, ka jingshngain ha ka imlang sahlang bad ka burom ha ka kam kan khlain ha ka jingtreikam lyngba ka jingpyntreikam kaba thikna bad ka jingpynbha kaba iai bteng.
Ka jingkitkhlieh jong ki seng jong ki nongtrei kam dei ban pyrshah, hynrei ban pynthikna ba ki nongtrei kin ioh ia ka jingmyntoi. Ka jingpynleit jingmut mynta ka dei ban pynthikna ba ki Labour Code kin pyntreikam hok bad kin poi sha uwei pa uwei u nongtrei uba donkam ia ka jingiada.
Da kaba jied ia ka jingiakren, ka jingiatreilang bad ka jingpynbha kaba iai bteng halor ki jingiakhih, ki seng jong ki nongtrei ki lah ban iarap ban tei ia ka rukom treikam kaba ai ia ka jingshngain ha ka kam, ka jingiada ha ka imlang sahlang bad ka burom ia ki nongtrei, katba ki kyrshan ruh ia ka jingiaid lynti jong ka India sha ka Viksit Bharat shuwa u snem 2047.
