New Delhi, Rymphang 22: Ka AI Impact Summit 2026, kaba la pynlong ha New Delhi ha ka 18–19 tarik u Rymphang, ka la poi sha kaba kut da ka jingpdiang ia ka New Delhi Declaration on AI Impact, kaba long kum u mawmer ha ka jingiatreilang ka pyrthei ha kaba iadei bad ka artificial intelligence.
Ia kane ka Declaration la kyrshan da 88 tylli bad ki kynhun kiba trei ha ki ri bapher bapher, kaba pyni ia ka jingsngewthuh jingmut ha ka pyrthei ha kaba iadei bad ka jingpyndonkam ia ka AI na ka bynta ka jingkyntiew ia ka ioh ka kot bad ka bha ka miat jong ka imlang sahlang.
Kajuh ka jingthmu ha ka pyrthei na ka bynta ka AI, Hapoh ka nongrim jong ka jingngeit ha ka “Sarvajan Hitaya, Sarvajan Sukhaya” (Ka bha ka miat ia baroh, ka jingkmen ia baroh), ka Declaration ka la ban jur ba ki jingmyntoi na ka AI ki dei ban iasam ha ka rukom kaba ryntih hapdeng baroh ki briew.
Ka ban jur ia ka, Jingpynkhlain ia ka jingiatreilang jong ki ri bad ka jingiatreilang jong ki byntabapher bapher, Ka jingburom ia ka jinglong trai jong ki ri, Ka jingkyntiew ia ka AI lyngba ki rukom treikam kiba don ki lad ban ioh bynta bad kiba lah ban Shaniah, Ki hynniew tylli ki rishot (Chakra) jong ka jingtreikam Ia ka Declaration la tei halor ki hynniew tylli ki rishot ba kongsan, kiba long ka nongrim jong ka jingiatreilang ha ka pyrthei ha kaba iadei bad ka AI.
Ka jingpynlong paidbah ia ki jingdon jingem AI, Ka jingkyntiew ia ka ioh ka kot bad ka bha ka miat jong ka imlang sahlang, Ka AI kaba shngain bad kaba lah ban Shaniah, Ka AI na ka bynta ka Science, Ka jingioh na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang, Ka jingkyntiew ia ka bor treikam jong ki briew, Ki kam AI kiba skhem, kiba seisoh bad kiba saindur thymmai.
La pynbna ia ki jingmih kiba heh na ka bynta ka pyrthei, Ka Summit ka la wanrah ia ki sienjam trei mon sngewbha bad ki sienjam ha ka pyrthei kiba kynthup, Ka Charter na ka bynta ka jingpynlong paidbah ia ka AI, Ka kyntiew ia ka jingioh ia ki jingdon jingem na ka bynta ka AI ha ka dor kaba jem, Ka kyrshan ia ki kam saindur thymmai kiba iahap bad ki thain, Ki jingktah ka AI ha kylleng ka pyrthei.
Ka rynsan ban pyniar bad pynbud ia ka jingpyndonkam ia ka AI ha kylleng ka pyrthei, Plie lad ia ka jingiatreilang ki ri na ka bynta ka jingktah ia ka roi ka par, ki jingdon AI ba lah ban pyndonkam lang, Ka thup jong ki tiar, nuksa bad ki rukom treikam ba biang tam.
Kyrshan ia ka jingtei ia ki kam AI kiba skhem bad kiba lah ban Shaniah, Ka rynsan jong ka AI na ka bynta ki jaka pule Science ha ki ri, Plie lad ia ka jingiatreilang ha ka pyrthei ha ki kam science, Kyntiew ia ki kam wad bniah da kaba pyndonkam ia ka AI.
Ka rynsan AI na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang, Ka plie lad ia ka jingiasam ia ki jingtip bad ka jingpyniar ia ki jingpynbeit, Ka peit bniah ia ka jingpdiang ia ka AI ha ka rukom kaba ryntih, Ka rukom kyntiew ia ki briew kiba trei ha ka AI bad ki rukom pynthymmai biang ia ki sap.
Kyrshan ia ka Jingpyntbit, jingpynthymmai ia ki sap bad ka jingsngewthuh ha ka AI, Ka pynkhreh ia ki ri na ka bynta ka ioh ka kot kaba iaid da ka AI, Ki mat ba kongsan na ka bynta ka AI kaba skhem bad kaba seisoh, Ka jingpeit bniah ia ki kam AI kiba seisoh ha kaba iadei bad ka bording, Ba la kyrshan da ka Playbook on AI Infrastructure Resilience.
Ka jingpeit bniah ia ka jingkyntiew ia ka ioh ka kot bad ka jingseisoh Ka Declaration ka ban jur ha, Ka bynta jong ka AI ha ka jingwanrah ia ka jingkylla ha ka ioh ka kot, Ka jingkongsan jong ka AI open-source bad kaba lah ban ioh bynta lang, Ka jingdonkam ia ka jingseisoh ki jingdon jingem AI kiba tyngkai ia ka bording, Ka jingpyniar ia ka bynta jong ka AI ha ka science, ka jingsynshar bad ka jingai jingshakri ia ki paidbah Ka jingpynkhlain ia ka jingiatreilang ha ka pyrthei.
Ki nongiashim bynta ki la pynskhem ia ka jingkut jingmut ban,Kyntiew ia ki kam ba kongsan ha ka pyrthei ha ka jingsynshar lyngba ka AI, Ka jingkyntiew ia ki rukom treikam mon sngewbha ki bym don jingiateh, Ka jingpynkylla ia ka jing thmu sha ka kam lyngba ka jingbteng ia ka jingiatreilang.
La khmih lynti ba ka Summit kan wanrah ia ki jingiatreilang hapdeng ki ri kiba jrong samoi bad kyntiew ia ka AI kum ka jingwanrah ia ka jingkiew ka ioh ka kot. Ia ka Summit declaration ba la kyrshan da 88 tylli ki ri bad ki kynhun kiba trei ha ki ri bapher bapher.
