New Delhi, Lber 15: Ka sorkar India mynta ka sngi ka la pynlong ïa ka jingïakren hapdeng ki myntri sorkar kaba saw ha National Media Centre ban ai jingtip ba thymmai halor ka jinglong jingman kaba mih na ki jingjia kiba dang shen ha West Asia.
Ia ki jingpynshai kiba kum kine la pynlong kham mynshwa ha ka 11, 12 bad 13 tarik u Lber 2026. Ki heh ophisar na ka tnad Petroleum and Natural Gas, ka tnad External Affairs, ka tnad Ports, Shipping and Waterways, ka tnad Information and Broadcasting ki la ïasam ïa ki jingtip ba thymmai, ki kam kiba iadei bad ka duriaw, ka bha ka miat jong ki briew jong ka India kiba don ha ka thain bad ki kam kiba iadei bad ki lad jingiakren.
Ka jingpynbiang ia ka bording bad ka jingdon ka umphniang. U ophisar na ka tnat Petroleum and Natural Gas u la ai jingtip ia ki lad pathai khubor shaphang ka jinglong jingman kaba iadei bad ka umphning ha ka ri bad ki kam ban pynthikna ia ka jingdon ki mar ba shna na ka petroleum bad LPG, namar ki jingjia ha ka pyrthei bad ka jinglong jingman kaba iadei bad ka Strait of Hormuz.
Ka umphning bym pat pynkhuid/ki jaka pynkhuid umphniang, Baroh ki jaka pynkhuid umphning ki dang trei borbah bad ki dang pynbiang ia ka umphning ka bym pat pynkhuid. Shuh shuh, ka ri jong ngi ka dap ha ka jingpynmih dalade ia ka petrol bad diesel, bad ym donkam ban wanrah petrol bad diesel nabar ka ri ban pyndap ia ka jingdonkam hapoh ka ri.
Ki jaka die umphniang, Ym don kano kano ka jingjia ha kaba ym don umphniangs kumba la ioh jingtip na kino kino ki jaka die umphniang jong ki kompani pynbiang umphniang. Ka Sorkar ka ai jingmut ia ki nongshong shnong ban ym thied kyrkieh, namar ka petrol bad diesel ka dap bad dang bteng na ka por sha ka por ban pynbiang ia kine.
Natural Gas,Ia ki kam ba kongsan la ai jingiada ban ioh ia ka LPG kaba kynthup ia ka 100% ka jingpynbiang ia ka PNG bad CNG khem da don kano kano ka jingpynduna. Kumta ym donkam ban sheptieng. Ia ka jingpynbiang na ka bynta ki karkhana bad ki nongkhaii la buh ha ka 80%.
Ka GAIL ka la pynlong ia ka VC bad ki kynhun ka City Gas Distribution (CGD) ha ki nongbah ba heh kum ka Delhi, Mumbai, Ahmedabad, Hyderabad, Chennai, Bangalore, Lucknow, Kanpur, Jaipur bad kiwei kiwei bad ka la ai jingmut ia ki ban pynstet ia ka jingai thymmai ia ki PNG connection ia ki hotel bad ki jaka bam khnang ban pynduna ia ka jingbakhia jong ka jingpynbiang LPG.
LPG
Ka jingpynbiang LPG ka don ha ka jingeh namar ka jinglong jingman ha ka pyrthei. Ym pat don ka jinglut khait ha ki nongpynbiang LPG. Ka la don ka jingkiew ha ka jingphah buh LPG namar ka jingthied kyrkieh jong ki briew. Ka jingphah buh LPG ha ka shi sngi ka la kiew na kumba 55.7 Lak sha ka 88.8 Lak hynnin ka sngi.
Ia ki tyndong na k bynta ki nongkhaii la pynbiang ia ki Sorkar Jylla ba kin sam sha kiba donkam. Ia ki tyndong LPG ba dei na ka bynta ki nongkhaii la pynbiang sha ki briew ha 29 tylli ki Jylla /UT. Ka jingphah buh LPG lyngba ki lad online mynta ka long 84%.
Ki jingialang ba la pynlong da ki Sorkar Jylla, Ka byunta jong ki Sorkar Jylla bad UT ka dei kaba kongsan bha ban peit ia ka jingpynbiang ia ki mar ba kongsan ba kynthup ia ka petrol, siesel bad LPG.
Ki Myntri Rangbah jong ka Haryana bad Goa ki la pynlong ia ki jingialang bad ki ophisar ka Sorkar Jylla bad ki ophisar na ki kompani umphniang ban peit ia ka jingdawa bad jingpynbiang ia ka LPG ha kine ki jylla.
U Chief Secretary ka Telangana u la peit ia ka jingdon, jingpynbiang bad jingsam ia ki tyndong LPG sha ki briew ha kaba la don lang ki nongmihkhmat na ki kompani umphniang bad ki ophisar na ka tnat Civil Supplies.
La pynlong ruh ia ka jingialang da ki kompani umphniang bad u Commissioner jong ka tnat Civil Supplies jong ka Andhra Pradesh ha kaba la ai jingtip ia u shaphang ka LPG, PDS SKO bad Commercial LPG.17 tylli ki Jylla /UT ki la buh ia ki control room ban peit ia ka jinglong jingman bad bun ki jylla/UT kiba ai jingtip ia ki lad pathai khubor.
Ki kam na ka bynta ka jingtehlakam, Ki Sorkar Jylla/UT ki don ka bynta kaba kongsan ban khanglad ïa ka jingpynlang bad ka jingpynïaid iew beain ïa ki mar ba donkam kynthup ïa ka Petrol, Diesel bad LPG.
Ha Maharashtra bad Rajasthan, ki kynhun jurip ba iatreilang jong ka tnad Fod & Civil Supplies bad ki kompeni die umphniang ki la pynlong ia ka jingkhynra ha ki jaka bapher bapher. Ki OMC jong ka PSU ki la pynlong ruh kumba 1300 tylli ki jingjurip ha ki jaka sam LPG hynnin ka sngi.
Ha Uttar Pradesh, ki kynhun pynjari aiñ ki la jurip ïa ki 1,483 tylli ki jaka; La buh 24 tylli ki mokutduma (4 tylli pyrshah ia ki nongsam LPG bad 20 tylli pyrshah ia ki riew shimet), la kem 6 ngut bad la sdang pynngat ia ki 19 ngut ki riew shimet .
La pynlong ruh ïa ki jingkhynra ha ki katto katne ki Jylla ba kynthup ïa ka Andhra Pradesh (Tirupati), Bihar, Odisha bad Karnataka ban khynra ïa ka jingpynlang bad ka jingpyniaid iew beain ia ka LPG.
Kiwei kiwei ki sienjam jong ka Sorkar, Ka bynta ba kongsan tam jong ka sorkar ka long ban pynthikna ïa ka jingpynbiang LPG hapoh ka ri khlem jingthut, khamtam eh na ka bynta ki longïing bad ki bynta ba kongsan kum ki hospital bad ki jaka pule. Ka jingpynmih LPG na ki karkhana pynkhuid umphniang ruh ka la kiew kumba 31%.
Ka hukum jong ka CAQM ha ka 13.03.2026 ka ailad ban pyndonkam shipor ia ki biomass/RDF pellet ha ka jaka jong ka natural gas da ki karkhana, ki hotel bad ki jaka bam ha NCR na ka bynta shi bnai; lah ban pyndonkam da u dewiong ne umphniang ha ki jaka ba ym don ki lad ki lynti.
Ki lad pynbeit thymmai ki kynthup ia ka jingpynkiew ia ka por ba la buh ia ka LPG (25 sngi ha ki jaka sor bad haduh 45 sngi ha ki jaka nongkyndong). La mang sa 48,000 KL ka umphniang sha ki Jylla/UT bad la pyndonkam da kiwei pat ki umphniang kum ka umphniang sharak bad u dewiong ban pynduna ia ka jingeh ha ka LPG ha ka kam pynsah briew.
La bthah ia ki Kompani Umphniang PSU ban kyntiew ia ka jingphah buh LPG da ka lad digital, ban pynduna ia ka jingphah buh LPG kyrkieh bad kiar na ka jingleit sha ki jaka pynbiang LPG.
Ka jingai jingmut ia ki paidbah, La ai jingmut ia ki nongshong shnong ban ym sheptieng. Ka sorkar ka la kut jingmut ban pynbiang ia ka LPG ia ki longiing bad ki kam ba kongsan. Lah ban phah buh ia ka LPG lyngba ki rynsan digital kum ki IVRS call, SMS, WhatsApp bad ki mobile application jong ki kompani pynbiang umphniang. La ai jingmut ia ki briew ba kin kair na ka jingleit sha ki jaka pynbiang LPG khlem da donkam.
La ai jingut ia ki briew ban ym phah buh kyrkieh ban lait na ka jingbunkam ki jaka pynbiang LPG. Ki briew ki lah ban pyndonkam da kiwei kiwei ki tyllong bording kum ka PNG haba ioh ia kane, la kyntu ia ki ban shniah ia ki kompani pynbiang umphniang kiba la pynbiang LPG da ki phew snem mynta.
La kyntu ia ki lad pathai khubor ba kin pyllait ia ki khubor kiba dei bad ba kin shaniah ha ki tyllong khubor jong ka Sorkar. Ki jingpyntip ki dei kiba la pynbiang na ka por sha ka por ha ki social media page jong ka MoP&NG bad ki kompani PSU kiba pynbiang umphniang.
Ka jingshngain ha ki kam dueiaw bad ki kam pyniaid jhad, Ka tnad Ports, Shipping and Waterways ka la pynshai sha ki lad pathai khubor halor ka jinglong jingman ha duriaw kaba mynta ha ka thaiñ Persian Gulf bad ki sienjam ba la shim ban pynthikna ïa ka jingshngaiñ jong ki nongleit nongwan bad ki jhad jong ka ri India kiba treikam ha katei ka thaiñ.
Ym pat don ka jingjia kaba iadei bad ki nongleit nongwan jong ka India lyngba ki duriaw ha kine ki 24 kynta ba la dep. Baroh ki nongleit nongwan jong ka India lyngba ki duriaw ha kane ka thain ki don ha ka jingshngain.
Na ki 24 tylli ki jhad ha ka thain Persian Gulf (sha ka liang sepngi jong ka Strait of Hormuz) haduh hynnin ka sngi, ar tylli ki jhad kiba pynher ia ka lama jong ka India — Shivalik bad Nanda Devi — kiba kit kumba 92,712 MT ka LPG ki la iaid lyngba ka Strait of Hormuz mynta ka step. Kin poi ha Mundra Port bad Kandla Port ha ka 16 bad 17 tarik u Lber.
Ki don 22 tylli ki jhad kiba pynher ia ka lama India kiba don 611 ngut nki briew ha ka thain Persian Gulf. U DG Shipping u dang peit bniah ia ka jinglong jingman ha ryngkat ki trai jhad, ki kynhun RPSL bad ki Indian Mission.
Ha kine ki 24 kynta ba la dep, ka DG Shipping Control Room ka la ioh 312 tylli ki jingphone bad 460 tylli email na ki nongleit nongwan lyngba ki duriaw, ki longiing bad kito kiba don bynta ha ki kam kiba iadei bad ki duriaw. Ha kine ki 15 sngi ba la dep, ka la ioh pdiang 2,737 tylli ki jingphone bad palat 4,900 tylli ki email.
Ka Quick Response Team ha ka DG Shipping ka dang trei 24 kynta, baroh shi taiew bad ka dang iatrei lang bad ki kompani pyniaid jhad, ki embassy, ka MEA bad ki P&I Club insurer. La pynbeit ia ki jingartatien jong 1300 ngut ki nongleit nongwan lyngba ki duriaw bad ki longiing jong ki.
Ha kine ki 24 kynta ba la dep, wanrah biang ia 30 ngut ki nongleit nongwan na ki kad liengsuin bad ki jaka bapher bapher na ka thain Gulf, bad kane ka mut ba la wanrah biang haduh 253 ngut ki briew.
Ka sorkr ka dang iatrei lang bad ki kad lieng, ki nongpyniaid jhad bad kiwei kiwei kiba don bynta ha kane ka kam ban pynduna ia ka jingktah ia ka khaii pateng lyngba ki duriaw.
La ai jingmut ia ki kad lieng ban ai jingiarap kum ka jingpynduna dor. La pynjlan ruh ia ki por shim wai ha ki katto katne ki khep ba kynthup ia ka jingkit barytes kaba 5,000 MT ha Kamarajar Port.
Ki kad lieng kiba heh ki la kham peit bha ia ki jhad kit LPG ban pynthikna ia ka jingpynbiang bording. Ha kine ki sngi ba la dep, hynriew tylli ki jhad kit LPG ki dei kiba la pdiang ha ki kad lieng kiba heh. Ki kad lieng ki ai jaka ieng ia ki jhad kiba kit mar sha ka thain Gulf kiba la sahkut ha duriaw.
Ka tnat ka bteng ban peit ia ki jinglong jingman ha ka jingiatreilang bad ka MEA, ki Indian Mission, ki kompani pyniaid jhad bad kiwei kiwei kiba don bynta ha ki kam duriaw ban pynthikna ia ka jingshngain bad ka bha ka miat jong ki nongleit nongwan jong ka India lyngba ki duriaw.
Ka jingshngain jong ki briew jong ka India ha ka thain, Ka tnat External Affairs ka la ai jingtip shaphang ka jingshngain jong ki briew jong ka India kiba sah lane leit sha ka thain sepngi jong ka Asia ad ka la ban jur halor ka jingbteng jong ki jingiakren hapdeng ki Indian Mission bad ki briew jong ka India. Ka la ong:
Naduh ba la sdang ka jingkulmar, ka India ka la kyntu ban pynduna ia ka jingeh bad ban pynbeit ia ki jingeh lyngba ka jingiakren. Ka India ka la pynksan ia ka jingdonkam ban pynthikna ia ka jingkit jong ki mar bad ka bor ding khlem jingkhanglad bad ban kiar na ki jingshah thombor ia ki jingdon jingem na ka bynta ki paidbah, kynthup ia ki jaka pynmih bor ding.
Ka India ka dang bteng ban iakren bad kiba don bynta ha kane ka kam kynthup ia ki ri jong ka GCC, ka Iran, ka America bad ka Israel ha ka kyrdan sain pyrthei bad ka kam khaii pateng. U Myntri Rangbahduh, u Myntri Kam Bar Ri bad ki Indian Mission ki la ïatreilang bad ki paralok ban pynpaw ïa ki mat ba kongsan jong ka India, khamtam eh ka jingïada ïa ka bor ding bad ka leit ka wan kaba shngain lyngba ki duriaw.
Ha ryngkat ka Shivalik bad Nanda Devi, kiwei kiwei ki jhad kiba wan sha India ki la pynkhreh ha ka thain Gulf bad ngi dang bteng ban pynthikna ia ka jingiaid lynti kaba shngain jong ki.
Namar ka jingktah ia ka jingpynher liengsuin namar kane ka jingkulmar, ki bor ha Iran ki la pynbiang ia ka kiengsuin na Kochi mynmiet hynnin ban wanrah biang ia ki briew jong ka Iran kiba sahkut hangne.
Ka ri India mynta ka dap ia ka sboh kaba biang na ka bynta ka Kharif 2026 ban wan. Ka urea ki kham bun ban ia u snem ba la dep; Ka DAP ka long haduh ar shah bad ka NPK ruh ki kham bun.
Ka jingpynmih urea hapoh ka ri la khmih lynti ba kan palat ia ka jingpyndonkam katba ka aiom Rabi ka la kut, katba la dep ban buh ia ki tender ha ka pyrthei bad la khmih lynti ba kan poi ha kaba kut jong u Lber.
Ki jingiakren hapoh ka BRICS halor ka nongrim kaba iadei ki dang iaid lyngba ka lynti Sherpa namar ka jingdonkti jong ki katto katne ki ri kiba long dkhot ha ka jinglong jingman kaba mynta. Ka India ka dang bteng ban pynsuk ïa ki jingïamir jingmut kum ka BRICS Chair bad ka dang ïatreilang bad ki paralok, kynthup ïa ka Russia, lyngba ki jingïadei kiba ha khlieh duh.
Ka tnat External Affairs ka dang buddien bha ia ka jinglong jingman kaba nang kylla ha thain sepngi jong ka Asia bad ka thain Gulf. Ka jingshngain bad ka bha ka miat jong ki nongshong shnong ka India ka dang long kaba kongsan tam.
Ka control room ka treikam na ka bynta ki jingkylli, bad ki Mission ki pyniaid ia ki laiñ jingiarap 24×7, ki ai jingmut bad iarap ia ki nong India kiba sahkut da ka jingai visa, ka jingleit jingwan bad ka jingkyrshan ha ka liang ka jingpynbiang ia ki jingdonkam jong ki.
Naduh ka 28 tarik u Rymphang, kumba 172,000 ngut ki briew ki la wanphai sha India na kane ka thain. Ka jingpynher liengsuin ka dang bteng biang na Oman, Saudi Arabia, UAE bad Qatar. Ki briew jong ka India ha Bahrain, Kuwait bad Iraq ki dang ioh jingiarap lyngba ka jingpynjlan ia ki visa, ka jingioh ia ki transit visa bad ka jingmih jong ki na kiti ri
Ha ka jingjia ha Sohar, Oman hynnin ka sngi, ar ngut ki briew jong ka India ki la duh ia ka jingim bad shiphew ngut ki la mynsawalu mala. Ka embassy ka dang iarap ia ki briew kiba shah ktah, ka dang iatreilang bad ki bor ha Oman bad ka dang plie lad ia ka jingpynphai ia ka t jong ki.
Ha kaba iadei bad ka jhad Safesea Vishnu (11 Lber, ha ka duriaw hajan Iraq), la pyllait ia 15 ngut ki briew jong ka Ibad mynta ki son ha Basra. Ka Mission ka dang iarap ia ki bad ka dang plie lad ba kin wanphai sha India, ha ryngkat ka jingwanrah ia ka met jong u nong India ba la khlad noh.
Ha ki jingjia ba la dep, san ngut ki briew jong ka India ki la duh ia ka jingim bad uwei u dang jah. Ki Mission ha Oman, Iraq bad UAE ki dang iatrei lang bad ki bor ban wad ia u briew uba jah bad plie lad ia ka jingwanrah biang ia ka met jong kiba ka khlad noh.
Ka jingai jingtip ia ki paidbah, U ophisar na ka tnat Information and Broadcasting u la kren shaphang ki sienjam na ka bynta ka jingiakren ban pynthikna ia ka jingai jingtip kaba dei ia ki paidbah.
Ki jingtip ba ialam bakla, kum ki video ba shna da ka AI, ki dang saphriang ha katto katne ki social media handle. La kyntu ia ki paidbah ba kin long kiba husiar bad ban shaniah tang ha ki tyllong ba shisha jong ka Sorkar.
Ka jingphah buh LPG ka dei ban leh lyngba ki lad digital kum ka mobile (SMS),ki rynsan ne ka IVRS. La ai jingmut ia ki briew ba kim dei ban leit hi sha ki nongpynbiang LPG.
Ki Sorkar jylla bad ki district-level committee, ha ka jingiatreilang bad ki Oil Marketing Company (OMCs), ki dang peit bniah ia ka jinglong jingman bad ki la pynshitom ia ka jinglum bad jingpyniaid iew beain. La kyntu ia ki nongshong shnong ba kin ym phah buh kyrkieh bad ban phah buh LPG katkum ka jingpyndonkam jong ki man ka bnai.
Kumba la pyntip ha kane ka jingialang, ka Sorkar India ka dang peit ia ki jingjia ha ka thain sepngi jong ka Asia bad ka dang iatreilang bad ki tnat Sorkar bad ki kynhun. La shim ia ki sienjam ba donkam ban pynthikna ia ka jingbiang ka bording, pynthikna ia ka jingshngain jong ki briew jong ka India, bteng ia ki kam ha ki duriaw bad pynbiang ia ki mar ba kongsan ha kylleng ka ri.





