Shillong, Jymmang 19: Ki nong Daistong kila ujor sa ha u CEM ka JHADC ban pyrshah ia ka Jingpynsngew Paidbah, Khlong Mawshun ka M/s Shree Cement Ltd ha u Lum Syrman, kila dawa ruh ban ioh ia ka pynshai paidbah halor ka Jingong ka Elaka Nongkhlieh, ba yn siew ia ki trai jaka kiba don Jaka ha u Lum Syrman.
Kum shibynta ban bteng ia ka jingpyrshah jur ia ka jingthmu jong ka MSPCB ban pynlong ia ka Jingpynsngew Paidbah, ha u Lum Syrman, ha ka 22 tarik mynta u bnai, halor ka jingtyrwa tih mawshun jong ka company M/s Shree Cement Ltd.
Ki nongshnongshnong ka Daistong, mynta ka sngi (18.05.2026) ki la leit buh dorkhast sa ha u CEM, jong ka JHADC ban pyrshah jur ya katei ka Jingpynsngew Paidbah, bad katei ka jingthmu. Ha ka dorkhast, ki la kyrpad na u CEM ban tuklar lem na ka bynta ban pyndam noh ia katei ka Jingpyngsngew Paidbah bad ruh ia katei ka jingthmu khlong mawshun ha utei u lum.
Ki nongrim kiba ha khmat eh jong ka jingpyrshah jong ki ia kitei ki jingthmu ka long ba, katei ka kompany, kaba kwah ban khlong mawshun, ha u Lum Syrman, ka dei ka juh ka kompany, ia kaba ki la pyrshah jur halor ka jingtyrwa jong ka ban shna ia ka kharkhana dewbilat kaba heh bha ha ka shnong Daistong.
Ia ka jingpynsngew paidbah na ka bynta kane, la pynlong ha ka 19 tarik u Nohprah, 2025, bad ruh, ha kaba, ki nongshongshnong jong ka Daistong, ki khlem ioh ban iashim bynta, namar ba la pakhang lynti ia ki da ki briew ba la kah durkhmat bha ia la de.
Ka nongrim kaba bud, ka long, ba ia ka khyndew ka shyiap jong ki nong Daistong, kaba don ha utei u Lum Syrman, kaba kynthup ia ki jaka rep jaka riang, kaba heh, shu antad haduh 40.1 hectares, la suba ba la shu kynthup jubor lang ha katei ka jaka tyrwa tih mawshun, khlem ka jingtip lane jingiohbor na ki kum ki trai jaka.
Lada ailad ia katei ka kompany ban khlong mawshun ha katei ka jaka, kane kan pynjot ia ki spah mariang, ki khlaw ki btap ba rben bha jong u Lum Syrman bad ia ki mrad ki mreng ki sim ki doh kiba im ha ki, ia ki jaka rep jaka riang bad ia ki um ki wah.
Kane kan ktah ia ka Wah Leteiñ, ka wah kaba kordor bha ha Elaka Nongkhlieh, kaba ai um dih bad bsa um ia ki pynthor kba. Kumjuh ruh kane, kan ktah ia kiwei ki wah, kum ka Wah Noh Luja, Wah Krem Ksar, Wah Phiah Shilliang, Wah Bri Synni, Wah Bri Yndoh, bad kiwei kiwei de, kynthup ia ki dohum dohwah kiwa im ha kitei ki wah.
Katei ka jingtih mawshun, kan ktah ruh ia ki krem, kum ka Krem Liatprah, kaba itynnad bad kaba jrong tam ha South Asia. Nangta, sa ia ka Krem Labit, kaba paw nam halor ka jingdon ki dohkha ba khlem khmat (Neolissochilus Pnar), kiba im ha ka.
Nangta, sa ia ka Krem Sutiang, kaba pawnam, namar dei hangne, u Kiang Nangbah, Khlawait Nongialeh Laitluid ka Ri Jiañtia lem bad ki shipai jong u, ki rieh ia lade, ha ka por ba ialeh thma pyrshah ia ka Sorkar Bilat. Bad ruh sa ia kiwei kiwei de ki krem, kum ka Krem Noh Luja, Krem Ksar, Krem Liat Pyrla, Krem Khang Bru, Krem Wah Range, bad kiwei kiwei de.
Katei ka jingkhlong Mawshun, kan sa ktah ruh ia ka Pynthor Kba Leteiñ, kaba dei ka pliang ja jong ki nong Elaka Nongkhlieh, bad ka Pynthor, kaba pynmih bun bha u kba u khaw ha Jaiñtia Hills bad kaba wan ba ar hadien jong ka Pynthor Sung ha ka Ri Khasi-Jaiñtia. Ym tang katta, kane kan ktah ruh sa ia ka Pynthor Kba Daistong kaba heh bha, ka pliang ja jong ki nong Daistong.
Sa kawei pat, ka long ba, u Lum Syrman, um dei ka, “SHNONG,” hynrei u dei tang ka kyrteng jong ka jaka. Ym don briew bashong basah ha u Lum Syrman, lait tang ki nongrep kiba sah miet teng teng ha ka por rep por riang bad ki nongri mrad kiba sah miet teng teng.
Kumta ka jingkhot kyrteng, “SHNONG” ia u Lum Syrman, kat kum ba la paw ha ka Jingpynbna Paidbah ka MSPCB ka long kaba beaiñ kat kum ka “Section 20 jong ka Jaintia Hills Autonomous District (Establishment of Elaka and Village and Election, Appointment, Powers, Functions and Jurisdiction of Dolloi, Sirdar and Waheh Shnong) Act, 2015”, bad kaba ialam bakla ia ka sorkar bad ia ki paidbah.”
Kyllum, katei ka jingwantih mawshun, kan sa ktah ruh ia ka rukom im rukong long rukom man shong tynrai jong ki trai ri trai muluk jong ka shnong Daistong kynthup bad ki jong ka Elaka Nongkhlieh, kiba la iaid lynti naduh ki por hyndai hynthai bad haduh mynta mynne, da kaba ia-im suk ia-im saiñ ryngkat ryngkat bad ka ka mei-mariang jong ki.
Halor, ka jingpynmih khubor ki nongialam jong ka Elaka Nongkhlieh ba, ha ka 16 tarik mynta u bnai, ha Moolasngi, ka la don ka jingialang hapdeng jong ki bad ki trai jaka kiba don jaka ha u Lum Syrman, bad ba, ha katei ka jingialang, ka la don ka jingiapynbeit ba, katei ka company ban khlong ban shun, kan siew noh da ka dor ia ki trai jaka kiba don jaka ha kata ka Block-1 jong u Lum Syrman.
Ki nongshong shnong ka Daistong, ki kwah ban pynshai sha ki bor sorkar ba dei peit bad ruh sha u paidbah, ba na ka liang jong ki, kim kwah ban die ia kitei ki jaka jong ki kiba don ha u Lum Syrman sha katei ka kompany lane sha ka Elaka, na ka bynta katei ka jingthmu.
Bad ba, ki khlem iadon bynta hi ruh, ha kata ka jingialang ba la khot da ka Elaka na ka bynta katei ka jingthmu. Sa kawei ruh, ki nongshongshnong jong ka Daistong ki la ong ba, ki khlem tip hi ruh ia kino ki bynta jong u Lum Syrman la khot Block– I. Tangba ia ka jingiapynbeit jong ka Elaka pat, bad kiwei pat ki trai jaka kiba don jaka ha u Lum Syrman, kata te ka iaid da kum wei.
