New Delhi, Nailur 21: Ka um ka pyniasoh ia ngi ha ki rukom kiba tang katto katne kiwei pat ki jingdon jingem ki lah ban wanrah. Ki wah kim ithuh ia ki pud ki sam jong ka jingsynshar, ki tyllong um ki lah ban kyrshan ia ki bun ki jaitbynriew, bad u slap uba hap mynta ka sngi u kylla long ka um dih lashai ka sngi, ka tyllong um, ka um hapoh khyndew ne ka jingtuid jong ka wah.
Kane ka ialam sha ka nongrim kaba suk hynrei kaba kongsan: ka um ka dei ka jingdon jingem kaba iasam lang, bad ban iada ia ka na ka bynta ki pateng jong ngi ki ban sa wan kadei ka jingkitkhlieh kaba iasam lang.
Dei ha kane ka jingngeit ba ka India kan pdiang sngewbha ia ki briew kiba don bynta ha ka kam ba iadei bad ka um na kylleng ka pyrthei sha ka India International Water Week kaba 9, kaba la pynlong da ka Tnad Jal Shakti naduh ka 22 haduh ka 26 tarik Nailur 2026 ha New Delhi. Ka phang pdeng, “Ka Jingpyniaid ia ka Um kaba lah ban iaineh na ka jinglong ka suinbneng”, kalong kaba donkam khamtam ha ka por ba ka jingkylla ka suinbneng ka pynlong bay m lah ban batai lypa ia ka jingling jingman kaba iadei bad ka um.
Ka India International Water Week kam dei tang ka jingialang. Ka dei ka rynsan ha kaba ki sorkar, ki riew shemphang, ki karkhana, ki paidbah bad ki nongiatreilang nabar ri ki lah ban iasam ia ka jingshemphang, ka teknoloji bad ki jingmut bad ban tei ia ki jingiatreilang na ka bynta ka lawei.
Ka pyrshang ruh ban pynïar shuh shuh ïa ka jingngeit bad ki jinghikai na ka jingïalang kaba dang shen jong ki Tnad ha kaba iadei bad ka um, ka jingmut ba la wanrah da u Myntri Rangbahduh ba donburom u Narendra Modi, ha kaba ki Jylla bad ki UT jong ka India ki la ïawan lang ban ïamir jingmut halor ki jingeh jong kane ka Tnad, ban ïasam ïa ki jingshem, bad ban ithuh ïa ka lynti ban ïaid shakhmat.
Ka India ka wanrah sha kane ka jingiakren ia ka jingshemphang kaba jylliew ha ka jingpyntreikam ia ki prokram ba iadei bad ka um bad ka jingkhuid jingsuba kiba iar. Hapoh ka jingialam jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi ji, ka Jal Jeevan Mission ka la lah ban pynpoi kor um sha palat 15.9 klur tylli ki longiing ha ki jaka nongkyndong, na ka 3.23 klur tylli ki longiing ha u snem 2019.
Ka Jal Jeevan Mishon 2.0 ka long kaba pynshong nongrim ha kaba pynkylla ia ki jingdon jingem ba iadei bad ka jingpynbiang um sha ki rukom ai jingshakri paidbah kiba lah ban shaniah. Ki Gram Panchayat bad ki Village Water & Sanitation Committee (VWSC) jong ka ki shah pynkup bor kum ki local micro utility na ka bynta ban pyntreikam, pynneh pynsah bad peitngor ia ki jingshakri ba iadei bad ka um ha ki jaka nongkyndong.
Ka Jal Seva Aankalan, ka kam digital kaba ialam da ka Gram Panchayat ban peit ia ki kam um, ka sienjam ka pyni ia ka jingkylla kaba khraw na ka jingwanrah ia ki jingdon jingem sha ka jingai jingshakri kaba iaineh, da kaba buh ia ki Gram Panchayat bad ki jaka treikam jong ki shnong lyngba ka ‘Jan Bhagidari’, ha ka bynta pdeng jong ka jingioh ia ka umdih ba man ka por, kaba bit ba biang, kabab ha bad kaba lah ban iaineh ha ki shnong Har Ghar Jal (HGJ).
Lyngba ka Prokram Namami Gange, ka India ka la pdiang ïa ka rukom treikam kaba ïasohlang ban pynthymmai ïa ka wah Ganga bad ki wahduid jong ka, da kaba pynïasoh lang ïa ki jingdon jingem ba iadei bad ka um jakhlia bad ka jingpynduna ïa ka jingjaboh ryngkat bad ka jingpynbha ïa ka mariang, ka jingpynneh pynsah ia ki jingdon jingem ka mariang bad ka jingïashim bynta lang jong ki briew. Palat 527 tylli ki projek la mynjur bad 367 tylli la pyndep hapoh kane ka prokram, kaba pynlong ia ka jinglah ban pynkhuid ia ki jaboh jabaiñ kaba 4,263 MLD.
Ka Swachh Bharat Mission-Grameen ka ai ka jinghikai kaba donkam kumjuh. Palat 12 klur tylli ki paiñkhana la shna ha ki jaka nongkyndong. Nalor ka jingwanrah ia ki jingdon jingem, kane ka la wanrah burom ia ki kmie bad ki para kynthei jong ngi bad ban pynthikna ia ka jingkylla ha ka jinglong. Ka bynta kaba ar jong kane ka mission ka la pynleit jingmut ruh ha ka jingpynkhuid ia ki jaboh jabaiñ – da kaba shim shibun ki sienjam na ka bynta ka jingpyniaid ia ki um jaboh na ki iing bad ka imlang sahlang.
Ha kylleng kine ki prokram ka don kawei ka bynta ba iahap lang — ‘Jan Bhagidari’, da ka jingsngewskhem ba ka polisi paidbah ka kham khlain haba ki briew ki kylla na kaba long ki nongioh jingmyntoi sha kaba long ki nongiatreilang.
Kajuh ka rukom ka ialam ia ki jingpyrshang jong ngi ban pynneh pynsah ia ka um. Lyngba ki sienjam kum ka Jal Sanchay Jan Bhagidari bad ka campaign Catch the Rain, ka jingthmu jong ngi ka long ban pynlong ïa ka jingpynneh pynsah ïa ka um ym tang kum ka prokram jong ka sorkar, hynrei kum ka jingmlien bad ka jingïakhih jong ki briew. Ka kam um kaba lah ban iaineh na ka jingkylla ka suinbneng ha kaba kut kadei ban long kaba la sngewthuh ha ka thain, kaba long trai bad kaba la pynneh pynsah. Dang shen, ngi la pynmih ruh ia ka Jingrwai ‘Catch The Rain’.
Ka jingshem jong ka India ka hikai ruh ia ngi ba ym don kawei ka lad ban weng ia ki jingeh ba iadei bad ka um. Ki jingdonkam jong ka Jylla thain Himalaya ki iapher na ki jingdonkam jong ka thain kaba kham tyrkhong, kumba ki jingeh jong ka nongbah kaba nangroi ki iapher na ki jong ki shnong ha ki jaka nongkyndong.
Kane ka jingiar ka pynlong ia ki Jylla bad ki Union Teritory jong ngi kum ka jaka ba kongsan kaba sngewthuh kumno ban pyndap biang ia ka um hapoh khyndew, ka jingseisoh ha ka rukom ai um ia ki jaka rep, ka jingpyniaid da ki paidbah ia ki rukom pynbiang um dih bad ka jingpyndonkam biang ia ka um jakhlia. Haba la iasam ia kum kine ki jingshem, ki jingpynbeit kiba jop ha ka thain ki poi sha ki jak aba jngai na ki jaka ba ki mih.
Kane ka nongrim ka treikam ha kylleng ka pyrthei ruh kumjuh. Ym don ka ri kaba don ia ki jubab baroh shaphang ka jingshngain ba iadei bad ka um, bad man la ka ri ka don kaei kaei ban noh synniang bad ban ioh jinghikai. Ka India International Water Week, namarkata, ka pynpaw ïa ka jingïatreilang ban ïa ka jingaibatai, kaba wanrah ïa ka jingshemphang ha ka pyrthei ha ka jingpynïaid ïa ka um kaba lah ban pynneh pynsah, ka teknoloji, ka jingbei tyngka bad ka jingiada na ki jingma jong ka jingkylla ka suiñbneng ha ka jingïakren katkum ka jingshemphang jong ka India hi.
Ym lah ban pyniaid marwei ia ki kam kiba iadei bad ka um. Ka jingpynbiang um kam lah ban pyniakhlad na ka jingpynbiang bam, ka koit ka khiah jong ki paidbah, ki lad kamai kajih, ka jingshngain jong ka mariang bad ka roi ka par kaba lah ban iaineh. Ki jingiakren ha ka India International Water Week, namarkata, ki kynthup ia ka jingpyniaid ia ki jaka khap wah bad ki wah, ka jingpyndonkam biang ia ki um jakhlia, ka jingpyndonkam ia ka um ha ka rukom kaba seisoh, ka jingbatai lypa, ki rukom ai jingmaham lypa bad ki jingling jingman jong ka mariang.
Ka teknoloji kan long ka bynta kaba kongsan jong kane ka jingkylla. Ki jingtip kiba kham bha, ki model bad ki lad digital ki lah ban iarap ia ngi ban sngewthuh kumno ka jingdon ka um ka kylla, ban khmih lynti ia ki jingma bad ban pynbha ia ka jingtreikam. Hynrei ka teknoloji ka ai ia ka jingkordor kaba khraw tam jong ka haba ka plie lad ia ki rai kiba kham bha da ki sorkar, ki jaka treikam bad ki paidbah. Dei na kane ka daw ba ka jingiashim bynta jong ki riewshemphang, ki start-up bad ki samla ka long kaba kongsan.
Hapoh ka jingpynkylla ia ka tnat treikam jong ka JJM, ka kam ai jingshakri paidbah jong ka Sujalam Bharat ka pyndonkam ia ki jingtip bad ka teknoloji ban kyntiew ia ka jingthmu, ka jingpynneh pynsah ia ki tyllong, ka jingpeit bniah ia ka jingtreikam bad ka jingsynshar kaba pynshong nongrim ha ki nongshong shnong. Kane ka jingkylla na ka jingthaw ia ki jingdon jingem sha ka jingpynthikna ia ka jingshakri ka pyni ia ka jingkut jingmut jong ka India ban tei ia ki rukom pynpoi um kiba skhem, kiba don ka jingkitkhlieh bad kiba la pynkhreh na ka bynta ka lawei.
Ka jingbei tyngka ruh kadei ban nang kiew katkum ka jingheh jong ka jingeh. Ka jingbei tyngka jong ka sorkar kan dang long kaba kongsan, hynrei ki jingdon jingem ba iadei bad ka um kiba lah ban iaineh na ki jingkylla ka suinbneng kin nang donkam ia ka jingbei tyngka kaba thymmai, ka jingiashim bynta jong ki riew shimet kiba don ka jingkitkhlieh bad ki jingiatreilang kiba pyndonkam ia ki jingdon jingem katba ki dang pynneh ia ka kam paidbah ha ka tynrai jong ka.
Ha kajuh ka por, ki wah kiba koit ba khiah, ki jaka shong um, ki tyllong um bad ka mariang ki long hi shi bynta jong ki jingdon jingem jong ngi ba iadei bad ka kam um. Katba ka jingkylla ka suinbneng ka wanrah ia ka jinghap slap ka bym thikna, ka jinghap slap kaba jur, ki por tyrkhong ba slem, ki jingshlei um bad ka jingeh ha ka um hapoh khyndew, ka jinglah ban ialeh pyrshah kan donkam ia ka jingpynneh pynsah ia ka tyllong, ka jingstad saian bad ka jingbatai lypa kaba kham bha, ki jingdon jingem kiba lah ban pyniasoh lang, ki jaka treikam kiba khlain bad ki briew kiba don jingtip.
Kane ka dei ka jingthmu kaba kham heh jong ka India International Water Week: ban wanrah ia ka jinglong nongialam, ka jingstas saian, ka jingpyntreikam, ka teknoloji, ka jingbei tyngka, bad ka jingiashim bynta lang jong ki paidbah sha kawei ka jingialang.
Naduh ka 22 tarik haduh ka 26 tarik u Nailur, ka Bharat Mandapam kan long ka jaka pdeng na ka bynta ka jingshemphang jong ka India ha kaba iadei bad ka um bad ka jingtip jong ka pyrthei shaphang ka um. Ngi long kiba kloi ban iasam ia kaei kaba ngi la ioh jinghikai na kaba pyntreikam ia ki prokram ha ka jingheh, bad kumjuh ngi long kiba kloi ban sngap bad ban ioh jinghikai na kiwei pat.
Ka jingkylla ka suinbneng ka lah ban pynlong ia ka jingpynbiang um ban kham jynjar ban sngewthuh. Ka jubab jong ngi kam lah ban long ka bym thikna. Ka dei ban long kaba iatylli, kaba katkum ka jingstad saian, kaba ai bynta lang bad kaba iaineh.
La ka long ka pung ha ka shnong, ka tyllong um, ka wah, ne ka jingkylla ka suinbneng ha ka pyrthei, ka jinghikai ka long kajuh: ka um ka pyniasoh ia ngi baroh. Ia ka lawei jong ka ym lah ban pynskhem tang da ki sorkar, ne da kano kano kawei ka tnat treikam ne ka ri. Ka um ka dei ka jingdon jingem kaba ngi iasam lang. Ka jingshngain ha kaba iadei bad ka um kadei ka jingkitkhlieh lang jong ngi.
Ngi dei ban iatreilang ban pynskhem ia man ka shi jaw ka um na ka bynta ki pateng ban wan bad pynthikna ba ngin nohsynniang ban pynurlong ia ka jingkyntu jong u Myntri Rangbahduh na ka bynta ka Vikshit Bharat@2047. U Nongthoh udei u Myntri Sorkar Pdeng ba dei khmih ia ka Tnad Jal Shakti.
