Shillong, Jylliew 21: Ka Myntri Sorkar Pdeng ba dei khmih ia ka tnat kam pla tyngka bad ka kam kompani, Nirmala Sitharaman, ha ka sngi kaba ar jong ka jingwan jngoh jong ka ia ka Meghalaya, ka la eit sha ka shnong Larnai ha West Jaintia Hills distrik bad ka la iakren bad ki nongsaindur kiba pynneh pynsah ia ki khiew iong ba pawnam jong ka Meghalaya kiba la ioh ia ka jingithuh GI.
Ka la leit jngoh ruh ia ka Shri Maa Jayantee Temple bad ka Nartiang heritage complex, kiba pyni ia ka jingriewspah jong ka Meghalaya ha kaba iadei bad ka kolshor, ka jingngeit bad ka jinghiar pateng ka histori.
Ha ka shnong Larnai la batai ia ka Sitharaman shaphang ka rukom shna khiew iong ba kyrpang, kaba la hiar bun pateng mynta bad kaba dang don ka bynta kaba heh bha ha ka kolshor bad ka kamai kajih jong ki briew kiba sah ha kane ka thain.
Ki khiew iong jong ka shnong Larnai, kiba pawnam bha namar ka jingdon ia ka rong iong bad ka rukom shna da ka kti, ki la ioh ia ka jingithuh Geographical Indication (GI) namar ka jinglong kyrpang bad ka bynta ba ki don ha ka kolshor.
Ka Myntri kam pla tyngka ka la ïakren bad ki nongshna ia kine ki jait khiew bad ki briew kiba don bynta ha kane ka kam, da kaba iaroh ïa ka jingpyrshang jong ki ban pynneh pynsah bad kyntiew ïa ka kam shna khiew tynrai.
Ka la ong ba ki jingtip tynrai bad ki sap tynrai kum ka jingshna khiew da u dewbyrtha rong iong ki dei ki jingdon jingem kiba kordor kiba ïarap ïa ka kamai kajih jong ki nongshong shnong katba ki pynkhlain ïa ka jinghiar pateng jong ka kam shna tiar jong ka ri India.
Ka la don ka jingpyni ia ka rukom shna ia kine ki khiew, ha kaba la pyni ia ki bynta bapher bapher kum ka jingpynkhreh ia ka dewbyrtha, ka jingpynwandur da ka kti bad ka jingohshrong.
Ha kane ka bynta, ka Sitharaman ka la iashim bynta lang bad ki nongshna khiew bad ka la pyrshang dalade ban pynwandur hapoh ka jingbatai jong ki nongshna khiew ba la tbit.
Ka la iohi dalade ia ka jingtrei shitom, ka jingtbit bad ka rukom saindur kaba donkam ha kane ka rukom shna khiew. Ka la iaroh ia ki nongshna khiew na ka bynta ka jingpynneh jong ki ia kane ka bynta jong ka kolshor bad ka jingai jinghikai jong ki ia ki pateng ban wan.
Ki nongshna khiew ki la batai shaphang ki jingshem jong ki ha ka jingpynneh ia kane ka kam bad ki la kdew sha ki sienjam ba dang iai bteng ban pyniar ia ka jingpynpoi ia ki mar jong ki sha ki iew.
Ha kane ka jingiakren, ka la don ka jingban jur halor ka jingkongsan jong ka jingkyrshan ia ki nongshna tiar tynrai bad ka jingkyntiew ia ki mar ba pynmih na ki thain kum ka sienjam ban pynkhlain ia ki lad kamai ha ki jaka nongkyndong bad ka jingpynneh ia ka kolshor.
Shwa ia kane, ka Sitharaman ka la leit jngoh ia ka Shri Maa Jayantee Temple bad ka la ai ruh ki jingduwai hangne. La ngeit ba kane ka temple ka dei kaba la palat 600 snem, bd ki briew ki burom ia ka kum kawei na ki 51 tylli ki Shakti Peetha bad ka don ia ka bynta kaba khraw ha ka niam bad ka histori.
Ka temple ka ieng kum ka jingpynshisha ia ka pateng ba riewspah jong ka Meghalaya ha ka liang ka jingngeit, ka kolshor bad ka histori bad ka dang iai bteng ban khring ia ki nongmane bad ki nongwan jngohkai na kylleng ka ri.
Hadien kane, ka Sitharaman ka la leit jngoh ia ki mawbynna ha Nartiang, kawei na ki jaka ba hyndai kiba kongsan tam ha ka thain shatei lammihngi.
Ha kane ka jingleit, ka la leit jngoh ia ka jingpyni ia ki mar jong ka Meghalaya ba la ioh jingithuh GI, ba kynthup ia ki sohniamtra Khasi, Memong Narang, shynrai Lakadong, ki jain Garo, ki khiew iong na Larnai bad ka Meghalaya Chubitchi.
Ka la ïakynduh bad ki nongshna tiar, ki nongthaiñ jain, ki nongrep bad ki kynhun ba pynmih mar kiba ïashim bynta ha kane ka jingpyni, la batai ia ka shaphang ki jinglong ba kyrpang jong ki mar, ki rukom pynmih mar tynrai bad ka jinglah jong ki ban ïoh ïa ka iew kaba nangroi.
Da kaba sngewnguh ïa ka jingaiti, ka jingtbit bad ka mynsiem seng kam seng jam jong ki, ka la iaroh ïa ki namar ba ki la pynneh pynsah ïa ka kolshor bad ka rep ka riang kaba kyrpang jong ka Meghalaya katba ki dang thaw ïa ki lad kamai kiba lah ban neh na ka bynta ki nongshong shnong.
La batai ruh ïa ka Sitharaman shaphang ka jingkordor ha ka histori jong ki mawbynna ha Nartiang bad ka bynta jong ki ban pynneh pynsah ïa ka pateng jong ka hima Jaiñtia barim.
Katei ka jaka, kaba don ki mawbynna kiba bun bha kiba la pynieng ha ka por jong ki syiem Jaintia, ka pyni ia ka kolshor, ki riti dustur ha ka imlang sahlang bad ka jingtei jong ki briew Jaintia bad ka dang long ka dak jong ka kolshor kaba kongsan ha Meghalaya.
Ka jingleit sha ka shnong Larnai, Shri Maa Jayantee Temple bad ka Nartiang heritage complex ka la pyni ia ka dustur kaba riewspah, ki kam shna tiar tynrai, ka jingtbit ha ka kam rep, ka jinghiar pateng ka jingngeit jong ka Meghalaya bad ka pynskhem shuh shuh ia ka jingkongsan jong ka jingpynneh bad ka jingkyntiew ia ki jingdon jingem kiba kongsan jong ka jylla kiba iadei bad ka kolshor na ka bynta ki pateng ban wan.






