Shillong, Nailur 26: La ban jur ia ka jingpynsngewthuh paidbah kaba kham iar, ka jingai jingtip kaba iaineh bad ka jingtreikam kaba iadei hapdeng ki tnad sorkar, ki bor pyniaid shnong ha ki jaka sor, ki Pollution Control Board bad ki nongshong shnong na ka bynta ka jingtreikam kaba paka ia ka Solid Waste Management Rules 2026.
Haba ai jingkren ha ka Vartalap – Media Workshop ha Shillong shaphang Swachhata Hi Seva 202, ka Dr. Mazel Ampareen Lyngdoh, Dkhot ka Ïing Dorbar Thawaiñ na ka 16-East Shillong bad ka Nongai jingmut sha ka Sorkar Meghalaya ka la kyntu ïa ka jingai jingtip kaba shai bad kaba lah ban ïoh ïa ki Kyndon khnang ban pynkhlaiñ ïa ka jingsngewthuh paidbah bad ka jingïashim bynta lang.
La pynlong da ka Press Information Bureau (PIB), Shillong, ha ka jingiatreilang bad ka Tnad Kam pynroi sor jong ka sorkar Meghalaya, ka Vartalap ka la wanrah lang ia ki heh sorkar, ki tnad ba tbit, ki bor sor bad ki lad pathai khubor ban iakren ia ki kyndon thymmai, ki por pyntreikam bad ki lad ki lynti ban pyntip paidbah.
Ia ka Vartalap la pynlong kum shi bynta jong ka prokram ha baroh kawei ka ri ban ai jingtip shaphang ka Solid Waste Management Rules, 2026. Ka tnat Information & Broadcasting ka la ai jingkyrshan ia kane ka prokram bad ka dang iatrei lang bad ka tnat Urban Affairs bad ka Central Pollution Control Board (CPCB) na ka bynta ka rukom pynsaphriang jingtip kaba iahap.
Ha ka jingiaroh ia kane ka sienjam, ka Dr. Lyngdoh ka la iaroh ia ka PIB Shillong kaba la wanrah lang ia ki tnad sorkar, ki kynhun pyniaid shnong ha ki jaka sor, ki kynhun kiba trei ha ki kam teknikal bad ki lad pathai khubor ha kawei ka rynsan ban iakren shaphang kane ka kam kaba kongsan bna ia ki paidbah.
Ka la iaroh ruh ia ka tnat pynroi sor kaba la iatrei land bad kaba bteng ia ki sienjam ban pynkhlain ia ki kam kiba iadei bad ka jingpynkhuid ia ki jaboh hapoh ka Jylla.
Ka la ban jur ba ki ophisar ki donkam ban sngewthuh bha ia ki kamram jong ki bad ba kin ai jingbatai ha ka rukom kaba iahap bad ka imlang sahlang. Ka la ong ruh ba dei ban don ka jingiakren kaba kham bniah bad ki nongthaw ain bad ki nongmihkhmat shaphang ki kyndon ba thymmai, ka ban plie lad ia ki ba kin trei ha ka rukom kaba kham seisoh na ka bynta ki paidbah.
Ki lad pathai khubor, ka la ong, ki lah ban don ka bynta kaba kongsan bha ban ai jingtip ia ki paidbah shaphang ka jingpyntreikam, ki jingeh bad ki sienjam ba dang shim.
Haba kren shaphang ka jingkiew jong ka Jylla Meghalaya naduh u snem 2014, ka Dr. Lyngdoh ka la pynkynmaw ba ka Jylla kam shym la don ïa ka Project Management Unit (PMU) na ka bynta ka jingkhuid jingsuba ha sor ha katei ka por bad ki briew ki shaniah shibun eh ha ki rukom treikam jong ki riewlum ban weng ïa ki jingeh kiba ïadei bad ki jaboh jabaiñ.
Ka la ïaroh ïa ka tnad Kam Pynroi sor, ka PMU, ki bor pyniaid shnong ha ki jaka sor bad ki Engineer jong ka Municipal kiba la rah shakhmat ïa ki sienjam kiba ïadei bad ka jingpynkhuid ïa ki jaboh jabaiñ, ka jingpynkhuid ïa ki um jaboh bad ka jingpyndonkam ïa ka um slap.
U P. K. Boro, Director, ka tnad Kam Pynroi Sor jong ka sorkar Meghalaya, u la batai ia ka rukom treikam jong ka Jylla ha kaba iadei bad ka jingpynkhuid ia ki jaboh jabaiñ ha sor bad ki sienjam ba la shim da ka tnad bad ki bor pyniaid shnong ha ki jaka sor.
U W. R. Kharkrang, Chief Environmental Engineer ka Meghalaya State Pollution Control Board (MSPCB) bad u Joint Secretary ka Sorkar Meghalaya, ka tnad Forest & Environment, u la kren shaphang ki bynta kiba iadei bad ka mariang bad ki ain kiba iadei bad ka jingpynkhuid ia ki jaboh jabain kiba iadei bad ka jylla Meghalaya bad ki kam kiba iadei bad ka jylla Meghalaya.
U Er. U Arnab Mandal, Scientist C, CPCB, Regional Directorate-Shillong, u la batai shaphang ki bynta ba kongsan jong ki Rules, kynthup ia ka jingpyniakhlad ia ki jait niut naduh ki tyllong, ka kamram jong ki nongpynmih jaboh, ka jingpyntreikam katkum ka jingstad saian, ka jingpeitngor bad ka jingbud ryntih.
U Bah Wompher Shadap, Capacity Building, SBM Urban, Meghalaya, u la pyni ia ka jingshemphang ha ka jingpyntreikam ia ki Urban Local Bodies lyngba ka “Status and Achievement of Waste Management in 10 ULBs.”
Ki Solid Waaste Management Rules, 2026, kiba la pynbna da ka tnad Environment, Forest and Climate Change ha ka 27 tarik u Kyllalyngkot 2026, ki la treikam ha ka 1 tarik u Iaiong 2026. Kine ki kyndon ki ong ba dei ban pyniakhlad ia ki saw jait ki niut kiba jieh kiba tyrkhong, kiba iadei bad ki painkhana bad ki jait niut ba kyrpang.
Ki ong ba dei ban donn ka jingpynkhuid katkum ka jingstad sain, ki jingshakri ban lum ia ki niut, ka jingbahkhlieh jong ki nongpynmih niut, ka jingai bai lutksan haba ktah ia ka mariang bad ruh ka lad ban peit ia ki kam da ki kam digital.
Kine ki kyndon ki ong ba dei ban pyntreikam katba dang iaid ka por ha ki jaka sor bad jaka nongkyndong, ha kaba la buh da ka por ban pyntreikam katkum ka jingbun briew. Ha ki jaka sor, dei ban pyntreikam hapoh 18 bnai ha ki nongbah kiba don palat 1 million ngut ki briew, 24 bnai ha ki jaka sor kiba don 5-10 lak ngut ki briew, bad 36 bnai ha kiwei kiwei ki jaka sor.
Ha ki jaka nongkyndong, ka por ba la buh ka long 18 bnai na ka bynta ki jaka kiba don palat 20,000 ngut ki briew, 24 bnai na ka bynta ki jaka kiba don hapdeng 10,000 bad 20,000 ngut ki briew, bad 36 bnai na ka bynta ki jaka kiba don haduh 10,000 ngut ki briew.
Ka Vartalap ka la poi sha kaba kut lyngbaa ki jingiakren shaphang ki jingbahkhlieh na ka bynta ka jingpyntreikam bad ka jingling kongsan jong ka jingbteng ban ai jingtip ia ki paidbah bad ruh ka jingiashim bynta ka imlang sahlang ban pynkhlain ia ka jingpyndonkam ia ka saian ha ka kam pynkhuid jaboh jabain ha Meghalaya.





