Shillong, Nailar 22: Ka HANM ka pynrem jur ïa ki jingjia jingïakynad bad jingïaleh kaba la jia ha ka 19 tarik u Nailar 2026, kiba la leh da ki briew bym ithuh kiba la shim kabu ïa ka rally Black Flag kaba la pynlong da ka Khasi Students’ Union (KSU).
Ka seng ka pynrem ïa ka jingpynjulor ïa ka ophis jong ka KSU, khamtam ba ka ophis ka don ha ka jaka ba shong briew, kaba la wanrah ïa ka jingkulmar bad jingsheptieng hapdeng ki nongshong shnong shnong.
Ha ka ri synshar paidbah, ki samla pule ki don ïa ka hok ban pynpaw ïa ki jingsngewkhia bad ki jingeh jong ki. Tang ka jingshah kem jong ki nongïalam kan ym lah ban pynbeit ïa kane ka jingeh; hynrei ka lah ban pynmih shuh shuh ïa ka jingsngewbitar bad jingïakhih.
Ka KSU ka la pynsngew bad ïakhun ïa ki jingdawa kiba hok, bad ka jingbym shimkhia jong ka Sorkar ban jubab bad pynbeit ïa kine ki mat ka la noh bynta ha ka jinglong jong ka jingïakynduh kaba mynta.
Ka seng ka i ïeng skhem ban kyrshan ïa ki san tylli ki jingdawa kiba hok kiba la buh da ka KSU, kiba kynthup ïa ka jingpyrshah ïa ka Shree Cement project kaba la tyrwa ha East Jaintia Hills bad ka jingpynduh noh ïa ka public hearing kaba la long ha ka 31 tarik Naitung.
Ki dawa ruh ban bishar ïa ka jingpyndonkam bor palat pud da ki pulit bad ka synshar paidbah, bad ban pynlong kiba dei ban shim jingkitkhlieh ïa u Deputy Commissioner, u Superintendent of Police, bad ki ophisar kiba don bynta na Meghalaya State Pollution Control Board.
Ki dawa ruh ïa ka jingpyntreikam mardor ïa ka Meghalaya Residents Safety and Security Act, 2016, bad ka jingpyntreikam ïa ki jingpynkylla jong u snem 2024 kiba ïadei bad ki nongtrei kiba wan na shabar.
Ki dawa ïa ka jingpynbha ïa ka rukom thungkam ha ki tnat Sorkar, kaba kynthup ïa ka jingweng noh ïa ka personal interview na bynta ki kam Grade C bad Grade D; ka jingbuh kyrpang ïa ki kam Sorkar na bynta ki nongshong shnong ka Meghalaya.
Ka jingpynbeit ïa ki jingeh kiba ïadei bad ka jingthungkam ha NEIGRIHMS; ka jingpyntreikam ïa ka Inner Line Permit; bad ka jingbud ryntih ïa ka jingkular jong ka Sorkar ha kaba ïadei bad ka jingpyrshah ïa ka jingpynmih uranium.
Ka mat kaba kham pynkhuslai bha ka dei ka public hearing kaba la long ha ka 31 tarik Naitung halor ka Shree Cement, ha kaba ki nongshong shnong ba lui lui kiba pyrshah ïa katei ka hearing ki la shah khang ban ïashim bynta. Bun bah ki nongshong shnong ki la mad ïa ka jingpynshitom, jingshah byrngem bad ka jingshah lehbeiñ.
Katkum ka Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act, 2013, uwei pa uwei u briew u dei ban ïoh ïa ka lad kaba hok ban pynpaw ïa ka jingsngew jong u, la u kyrshan ne u pyrshah ïa kano kano ka jingthied ne shim jaka.
Ki jingjia kiba la jia ha ka sngi jong ka public hearing ha East Jaintia Hills ki la long kawei na ki daw kiba la pynmih ïa ka jingïakhih bad jingïakynad kaba dang ïai bteng haduh mynta.
Ha kajuh ka por, ka HANM ka pynrem ruh ïa ki jingpyniapher bad jingthombor ïa ki nongleit nongwan bad ïa ki kali kiba don ïa ki number plate jong Assam.
Ki kam jong kine ki briew bym ithuh ki la pynmih ïa ka jingsuba ba lehse ki dei kijuh ki briew ba la thied da ka Shree Cement kiba la pynmih ïa ka jingkulmar ha ka por jong ka public hearing ha East Jaintia Hills ha ka 31 tarik Naitung.
Ka HANM ka kyrshan ïa ka jingïatylli bad jingïasngewthuh jingmut jong baroh ki jylla ka thaiñ Shatei Lam Mihngi (Northeast). Ka long kaba donkam bha ban pynkut noh kloi ïa ka jinglong jingman kaba mynta.
Ki kyntu ïa baroh kiba don bynta ba kin ïatreilang ban pynneh ïa ka jingsuk bad jingïasngewthuh jingmut hapdeng kane ka por jong ka jingïakynad. Ka Meghalaya bad ka Assam ki don ïa ka jingïadei kaba jan bad kaba ïahap, bad baroh ar tylli ki jylla ki shaniah iwei ïa iwei na bynta ka jingïaid shaphrang bad ka jingim jong ki paidbah.
Ka HANM ka khuslai ruh ïa ka jingktah kaba lah ban jia ïa ka kam jngohkai pyrthei (tourism) jong ka Meghalaya, namar ba ki hajar tylli ki longïing ki shaniah ha kane ka bynta ban ïoh jingïarap bad lad kamai, kaba la thaw ruh ïa bun ki lad kamai bad kaba noh bynta kaba khraw ha ka jingroi bad ka jingïaid shaphrang jong ka ïoh ka kot jong ka jylla.




