Shillong, Jylliew 23:U Conrad K. Sangma, Myntri Rangbah ka jylla Meghalaya, u la pyllait paidbah ia ka kot Heritage of the Khasi Hills: Architecture, Society and Change in the Nineteenth and Twentieth Centuries ba la thoh da u Dr. David Arnold Kharchandy, ha ka 23 tarik u Jylliew 2026, ha Taraghar State Guest House, Shillong.
Kane ka kitab ka long kaba la pynshong nongrim ha ka PhD thesis jong u nongthoh bad ka pynpaw ia ki snem jong ka jingwad bniah ha ka histori halor ka pateng jingtei bad jinglong jingman jong ki iing Khasi ha ki lum Khasi.
Kane ka kitab ka ai ia ka jingpule histori halor ka jingtei iing ha ki Khasi Hills kum ka jingpynpaw ba im jong ka imlang sahlang, ka kolshor, ka mariang bad ka jinglong tynrai. Ka peit ia ka jingtei bad ka pateng jong ki iing Khasi ym tang kum ki jingtei kiba lah ban iohi da ki khmat, hynrei kum ki jingthoh histori kiba buh jingkynmaw ia ka jingkylla jong ka jingiadei hapdeng u briew, ka mariang, ki jingngeit, ka teknoloji bad ka jingim manla ka sngi.
Ka jingthoh ka batai shaphang ki iing Khasi ba mynshwa, ka Iing Sad, ki jaka kiba don ka rympei kum ka pdeng jong ka iing, ki riti-ki dustur, ki jingkhang, ki tiar jingtei tynrai bad ka jingtrei lang jong ka shnong bad ka imlang sahlang.
Ka pynpaw ruh kumno kine ki rukomtei ki pyni ia ka jingstad ban im bad ka mariang, ka rukom pynbeit ia ka imlang sahlang, ka jingim ha ka rukom kur-bah-kha, ki dor ba kyntang bad ka jingstad kaba iarap ha ka jingim.
Kawei na ki bynta ba kongsan jong kane ka kitab ka long ka jingpynpaw ia ka bynta jong ki kynthei kum ki nongtei ba jar-jar jong ka jaka sah Khasi. Ka pyni ia ka bynta jong ki ha kaba pynneh pynsah ia ka jingsuk jingsain ha iing, ban pynim ia ka jingstad tynrai, ban pynkhreh ia ki tiar, ban sumar ia ka madan iing bad ka rympei, bad ban pynwandur ia ka jingmut ba jylliew jong ka “iing”.
Ka kitab ka peit ruh ia ki jingkylla kiba wan lyngba ka jingsynshar British, ka kam mission, ka niam Khristan, ka pule puthi, ka jingroi jong Sohra bad Shillong, bad ka jumai kaba shyrkhei jong u snem 1897.
Ka batai shaphang ka jingmih jong ki iing bungalow, ki iing Assam-type, ki church, ki skul, ki mission compound, ki iing treikam synshar, ki jaka sumar thiah pang bad ki jaka paidbah jong ka sor.
Lyngba ka jingpule ia ka jingbteng bad ka jingkylla, kane ka kitab ka pynpaw ia ka jingdonkam ban pynneh pynsah ia ka jingkynmaw histori jong ka rukomtei Khasi kum ka bynta jong ka pateng histori bad kolshor jong ka jylla Meghalaya.
Ka jingpyllait paidbah ia kane ka kitab ka long kawei ka jingnoh synniang kaba kongsan ha ka jingpynrung kot bad ka jingbatai ia ka pateng jingtei jong ki Khasi Hills.





