New Delhi, Jymmang 05: Ha ka 22 tarik Iaiong, bun ki nongjngohkai pyrthei ba lui lui, ki la shah pyniap ha Pahalgam, Kashmir, ha ki lehnoh ba la kyrshan da ka Pakistan. Kane ka la pynlong ia ka India ban sdang ia ka jinghiar thma ha ka rukom bym pat ju iohi mynno mynno bad ka kam iada ri kaba la pynkhreh sani pyrshah ia ki khyndai tylli ki jaka ba la jied bha.
La pynpra ia ki jingdon jingem ba kongsan jong ki lehnoh ba la pyndonkam ban thombor ia ka India. Ym kum ka India kaba la kiar na kaba pynmynsaw ïa ki riew paidbah, ka Pakistan ka la pynjur ïa ki kam da kaba buh thong ïa ki riew paidbah bad ki jaka shipai.
Kine ki jingpyrshang ki la pulom, bad ka India ka la pynphai kylla da kaba thikna pyrshah ïa ki jaka kiba kyrshan ïa ki kynhun lehnoh ha Pakistan.
Hadien ba ka la lah ban pynurlong ïa ki jingthmu jong ka hapoh saw sngi, ka India ka la pdiang ïa ka jingkyrpad jong ka Pakistan ban sangeh iasiat lyngba ki lad iakren lyngba ki kynhun shipai.
Ym don kano kano ka jingpynsaphraing ia ki jingtip kiba ialam bakla ne ki jingpyrshang ban buhrieh ia ki jingshisha kiba lah ban pynkylla ia ka jingshisha ba ka India ka la jop ha ka jingiakhun ki kynhun iada ri katba ka pyni ia ka kyrdan jong ka thma kaba la buh ia ki pud kaba ym ju sakhi.
Ka histori ka dap da ki nuksa jong ki thma ba neh slem khlem ki lad ban pynkut noh, kynthup ïa ka jingïakynad hapdeng ka Russia bad ka Ukraine, kaba la poi mynta ha ka snem kaba san, bad kumjuh ruh ki jingïakynad ba la slem bha ha Vietnam bad Afghanistan, kiba la sakhi da ki phew snem jong ka jingduhnong, ka jingbym shongsuk ha ka thaiñ bad ka jingthut ha ka ïoh ka kot.
Wat ki jingialeh kiba dang iaid ha West Asia ki dang iai bteng ha ka jinglutksan kaba khraw ym tang ia kito kiba iadon bynta hynrei ruh wat ia ka pyrthei baroh kawei.
Ha ka jingïapher, ka Operation Sindoor ka la kiar na kaba kylla long ka thma kaba khlem kut, da ka jingsngewnguh ïa ka jingkut jingmut kaba don jingthmu jong ki nongïalam jong ka India bad ka jingtbit jong ki shipai.
Ka jinghiar thma ia ki bynta ba kongsan jong ka Pakistan, Ka jingpynphai kylla hadien ka jingthombor jong ki lehnoh ha Pahalgam ka la iathuh. Ka India ka la hiar thma shapoh u pud u sam jong ka Pakistan ha ka jingïatreilang, da kaba thew ïa ki khyndai tylli ki jaka jong ki lehnoh kiba kongsan bha ha kylleng ka Pakistan bad ka PoJK, da kaba pynpra ïa ki jaka pdeng jong ka Lashkar-e-Taiba, Jaish-e-Mohammed, bad ka Hizbul Mujahideen.
Naduh ka PoJK haduh ki jaka jong ka Punjab kum ka Sialkot bad Bahawalpur, ki jingther ki la pyni ia ka jinglah ia ka bor bad ka jingthikna. Ki jaka buh liengsuiñ kiba kongsan, kynthup ïa ka Nur Khan bad Sargodha, ki la shah ther, kaba pynpaw ba ym don jaka rieh tngen jong ki lehnoh ha Pakistan, kaba lah ban poi.
Ka jingheh bad jinglong thikna jong kine ki jingther ki long kiba ym pat ju jia mynno mynno ruh. Palat shispah ngut ki lehnoh ki la shah pyniap, kynthup ïa u Yusuf Azhar, u Abdul Malik Rauf, bad u Mudassir Ahmad.
Ther ha ka rukom kaba duna ka jingktah, Ka Operation Sindoor ka la pyni ruh ia ka jinglong lamler jong ki jingbyrngem nuclear jong ka Pakistan. Ym kum ki jingialeh kum ka Ukraine ne Gaza, ha kaba ka jingpynjot ka long kaba jur bha, kane ka operation ka la pynjulor ia ki kam lehnoh bad ki jingdon jingem ki shipai ha Pakistan katba ka pynthikna ia ka jingktah kaba duna ha ka liang ka India.
Katba ka pyrthei ka dang peit, ka Integrated Air Command and Control System (IACCS) jong ka India, khamtam ka Akashteer system jong ka India, ka la lah ban ïakhun pyrshah ïa ki drone bad ki namding jong ka Pakistan, da kaba ïada ïa ki jaka ba kongsan.
Ka la don ka jingthut kaba malu mala ha ka ioh ka kot ha India. Kane ka jingbym iahap, ha kaba iadei bad ka la wanrah ia ka jinglutksan kaba khraw ia ki nongshun bad pynduna ia ka jingktah ha la u pud u sam lajong, ka pyni ia ka jingthmu kaba bniah, ka teknoloji bad ka jingpyntreikam na ka liang jong ka India.
Ki shipai Air Force jong ka India ki la kiar bad pynsahkut ia ki lad iada jong ka Pakistan ha kaba iadei bad ki kam liengsuin, da kaba pyndep ia ka kam hapoh arphew lai minit, da kaba pyndonkam da ki liengsuin Rafale, ki namding SCALP bad ki bom HAMMER.
Ha ka 10 tarik Jymmang, ka India ka la pynïar ïa ka kam, da kaba buh thong ïa khatwei tylli ki jaka shipai bad pynpulom ïa ki bor kiba kongsan. Ka India ka la long ka ri kaba nyngkong ban ther ïa khatwei tylli ki jaka buh liengsuiñ jong ka ri kaba don ïa ki tiar nuclear ha kawei ka jinghiar thma, ha kaba la ïathuh ba ka la pynjot ïa arphew percent na ki jingdon jingem ka air force jong ka Pakistan. Ka la don ka jinglutksan kaba khraw ha Bhoolari Airbase.
Ka Jointness, Aatmanirbharata, Indigenisation (JAI), Ka Operation Sindoor ka la pyni ia ka jingpyniasioh lang, atmanirbharta, bad ka jingpyndonkam ia ki bor lajong. Ka Navy ka la buh jingeh ha ki kam duriaw, katba ka Army bad ka Air Force ki la iatrei lang ban ther ia ki kam lehnoh bad ki jingdon jingem jong ki shipai.
Ka operation ka la pynshisha ïa ki jingpynkylla kiba la donkam bha ba la wanrah da ka sorkar Modi kum ka jingwanrah ïa ka ophis Chief of Defence Staff ha u snem 2019 bad ka jingkylla jong ka India sha ka jingpynmih hi ïa ki tiar ïada ri. Ka jingpynmih ia ki tiar ïada ri ka la kiew na ka T.46,429 klur ha u snem 2014-15 sha ka T.1,54,000 klur ha u snem 2024-25, ha kaba palat 65 percent mynta la pynmih hapoh ka ri.
Ki polisi kum ka jingkhang ban wanrah drone nabar ri bad ka skhim PLI ki la kyntiew ia ka R&D hapoh ka ri. Mynta, 75 percent na ka jingthied kadei hapoh ka ri, bad 25 percent na ka R&D jong ka tnad iada ri la buh kyrpang na ka bynta ki kam shimet.
Kumba 90 percent na ki tiar ialeh jong ki shipai la pynmih hi hapoh ka ri, bad la khmih lynti ba shen yn lah ban leh pura ia kane ha u snem 2027–28. Ki system kum ki BrahMos, Akash, Akashteer, Tejas, bad ki rynsan ialeh pyrshah ia ki drone ki la kyntiew ia ka bor treikam ha baroh ki bynta.
Ka Operation Sindoor ka la pyni ruh ia ka bynta jong ki drone bad ki rukom treikam ba la pyndonkam da ka AI kum ki nongkyntiew ia ka bor. Ki jingpynkylla kiba kham iar jong ki phew snem ba la leit noh, kynthup ïa ka jingplie lad ha ka FDI bad ki kam ïada ri, mynta ki kyrshan ïa ka jingpynbiang ka India ia la ki jingdonkam.
Ka Mon ha ka kam Sain pyrthei – Ka Bynta Ba Kongsan Na Ka bynta Ka Jingjop, Ki rai ha kaba idei bad ka kam sain pyrthei ka long kaba kongsan ha kaba iadei bad ka jingjop ha ki kam iada ri. Katba ka jingshlur jong ki shipai ka long kaba kongsan, ka jingshemphang ha ki kam nongialam ka ktah bha ia ki kam.
Ha kine ki phew snem ba la leit noh, ka India ka la nang kiew na ka jingpynsangeh sha ka jingkwah ban pyndonkam ïa ki lad iada ri ban ïakhun pyrshah ïa ki kam lehnoh.
Ki nongialam ki la pyni ia ka jinglah ban pdiang ia ki jingma haba ialeh pyrshah ia ki lehnoh ha kano kano ka jaka kaba ki treikam. La ailad ia ki shipai ban treikam pura watla ka don ka jingbthah ban kiar na ka jingpynmynsaw ia ki riew paidbah.
Kane ka nongrim ha ka imlang sahlang, ban burom ïa ka jingim jong ki riew paidbah wat ha ki jaka jong ki nongshun, ka long kaba pher na ka Pakistan kaba pyndonkam tyngeh ïa ki kam lehnoh kum ka lad ka bym ïahap ban ialeh pyrshah ïa ka India.
Hapoh ka jingialam jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi, ki rai, naduh ka jingpynsangeh ïa ka Indus Waters Treaty haduh ki jingther, ki long kiba la thmu bad ïatreilang bad ki nongïalam shipai.
Ka jingbthah ka la long kaba ïaid beit bad kaba thikna: ban ther ïa ki lehnoh bad ki rukom kyrshan jong ki ha kano kano ka jaka ba ki lah ban don.
Ka jingshem jong ka India bad ka Pakistan ka pyni ba ka jingpynsangeh lyngba ka bor ka don ka jingktah kaba kham khraw ban ïa ka jingleh pyrshah lyngna ki lad jingiakren bad ka jingpynkhreh ia ki kot ki sla kumba la sakhi hadien ki jingthombor ba shyrkhei ha Mumbai ha u snem 2008.
Ka paw shai ba ka Operation Sindoor ka la buh ia ka rukom kaba thymmai ha kane ka bynta, nalor ba ka pyni ba ki jingther ki lah ban tam ia ka PoJK shaduh ki jaka ba pdeng jong ka Pakistan.
Ka rukom treikam jong baroh kawei ka ri, Ka Operation Sindoor ka la pyni ia ka rukom treikam jong baroh kawei ka ri, kaba pyniasoh lang ia ki shipai, ka sorkar, bad ki karkhana shimet bad kaba buh ia ki kyndon kiba thymmai na ka bynta ka jingiatreilang jong ki riew paidbah bad ki shipai.
Kaba kham kongsan, ki startup bad ki kompeni shimet ki la nohsynniang sha ki drone bad ki rynsan counter – UAS, ba la kyrshan da ka rukom treikam jong ka iDEX. La pynkhreh ba ka bynta jong ki kan nang kiew ha ki snem ban wan.
Hapdeng ki jingshem, ka la don ka jingkiew jong ka jingiatreilang hapdeng ki tnad treikam. Ka ISRO ka la pynbiang ia ka jingpeitngor da ki satellite, katba la pyrshang ban ialeh pyrshah ia ki jingtip kiba bakla.
Ka Integrated Defence Staff (IDS) jong ki shipai ka India ka pynthikna ïa ka jingthied bad ki jingtreikam lang, kaba la plie lad ïa baroh lai tylli ki jingshakri ban treikam halor ki jingtip. Ia ka jingsynshar paidbah la pyniasoh lang ba ka jingpynkhreh ha ki kam iada ri, kynthup ia ki lad pynkhreh bad ka jingai jingtip ia ki paidbah.
Ka sorkar ka la pynïasoh ruh ïa ki seng ba don ha ka liang pyrshah da kaba phah ïa ki kynhun seng pyrthei sha kylleng ka pyrthei ban tei ïa ka jingkyrshan jong ka pyrthei pyrshah ïa ki kam lehnoh, kumta ka pyni ïa ka jingdonkam jong ka jingïatylli ha ka saiñ hima sima ha ki jingeh kiba khraw kiba ka ri ka iakynduh.







