Shillong, Naitung 07: U Myntri Rangbah jong ka Meghalaya, Bah Conrad K. Sangma, u la iakynduh ia u myntri ka sorkar pdeng ba dei peit ia u dewiong ha ka Ri India u G. Kishan Reddy, ha Nongbah Delhi Mynta ka sngi.
Ha ha kane ka jingiakynduh u la ong ba ka sorkar pdeng kan ai sha ka sorkar jylla hapoh ka kyndon 26 jong ka Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957, ïa ka bor ban ai ïa ka jingmynjur ba hashuwa bad ban ai jingmynjur ïa ki mining plan na ka bynta u dewiong da ka sorkar jylla.
Kane ka sienjam, u Myntri Rangbah ula ong, kan ailad ia ki hajar ki riewlum ba don ia ki par kiba rit ba kin ioh ia ka mineral concession bad ki jingbit kiba donkam hapoh ka Jylla hi. Ia u Myntri Rangbah la synran da ka Smti Santa Mary Shylla, MLA ka Sutnga-Saipung ha East Jaintia Hlls, kawei na ki constituency kaba don bun tam ka par dewiong ha ka Jylla.
Haba batai ia ka jinglong kyrpang jong ka Jylla, u Myntri Rangbah ula kdew ba ka Meghalaya ka dei ka Jylla Sixth Schedule ha kaba ka jaka, bad ki marpoh khyndew kiba don hapoh mei ramew, ki dei jong ki riew shimet, ki Kut lane ki Shnong, bad kim dei jong ka Jylla.
Ia kane ka jinglong trai la pynskhem da ka Iingkashari Supreme Court ha u snem 2019, kaba pynksan ba ki riewlum ki long trai halor ka khyndew bad ki marpoh khyndew, haba pynthikna ban bud ia ki kyndon ka MMDR Act ban pyndonkam ia ki.
Ula bynrap ba ka rukom shong kyrdan u dewiong u long uba stang bad ba saphriang, kumta ia u par dewiong la bat da ki longiing bad ki Kur ha ka jaka jong ki Block kiba heh kumlong long ha kylleng ka Ri, bad kumta ka National Model kam iahap satia bad kaei kaba long ba man ha Meghalaya.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ba naba ka National Green Tribunal ba don burom kala khang ia ka jingtih dewiong thliew khnai ha Jylla ha u snem 2014, bun bah ki longiing kiba shaniah ha ka jingtih dewiong na ki par kiba rit la shu ieh khlem kam khlem jam, bad ka Jylla kala duh bun bah pisa na ka royalty, cess bad ka khajna.
Ula pynpaw ba ka jingbuh kyndon ban don ka par dewiong ba 100 hectare, bala buh ha ka Standard Operating Procedure u snem 2021 halor ka jingbthah ka Ministry, kala pynduh noh ia kiba bun ki nongbat par kiba dei hok, naba niar eh ban don ki par kiba heh ha Jylla bad kim dei ruh kiba bat da uwei u trai.
Kam long satia kaba lah ban leh lane kaba lah ban siew, ula ong, na ka bynta ki trai par kiba rit ba kin hap ban leit man ka por sha Delhi bad sha ka Ophis ka Indian Bureau of Mines ha Kolkata ban ioh ia ka jingmynjur ia ka jingdon u dewiong ba tang khyndiat.
Haba pynkynmaw ba ka Ministry of Coal, ha ka jingiakren, kala mynjur ia ka jingkyrpad ka Meghalaya ban pynjynsur naduh u snem 2015, u Myntri Rangbah ula kyrpad ba ka Sorkar Pdeng kan pyndep ia ka sienjam da kaba pynmih ia ka jingpynbna hapoh ka kyndon 26 kaba ai ia kine ki bor sha ka Jylla, ryngkat bad ki bor ba iasoh hapoh ka Mineral Concession Rules, 1960 bad ka Mineral Conservation and Development Rules, 2017.
Ia ka jingthoh bad ki jingbatai ba bniah ia ka nongrim bad ki bor bala pan, lah aiti sha u Myntri ka Sorkar Pdeng. Haba kut jong ka jingialang, u Myntri ka Sorkar Pdeng ula ai jingmut ban thaw ia ka Committee ka ban bishar ia kane ka kam. U Myntri Rangbah ula pdiang ia kane ka jingai jingmut, bad ia ka committee la khmih lynti ban sa thaw noh kham kloi.
Haba ai khublei ia u Myntri ka Sorkar Pdeng namar ka jingaipor bad ka jingpyrkhat lang, u Myntri Rangbah ula pynpaw ia ka jingkyrmen ba kane ka sienjam kan plie ia ka lynti na ka bynta ki hajar tylli ki longiing ha Jylla ba kin kamai ia kamai kajih kat kum ka ain bad kaba don burom na ki marpoh khyndew jong ki hi, hapoh ka jingpyniaid kaba biang bad ka jingpeitngor jong ka khlain jong ka Jylla.






