Shillong, Iaiong 14: Mynta ka sngi ka14/Iaiong/2026 ka seng ki nongthoh kot khasi ka Khasi Author’s Society kala pynlong ia ka jingialang paidbah ha Umsning bad ha Mairang ban pynshai sha ki paidbah ha kaba iadei bad ka jingdawa ban pynlong ia ka ktien Khasi kum ka ktien sorkar ha ka jylla Meghalaya.
Haba kren ha kane ka jingialang paidbah ha iew Umsning u president ka seng u Dr. DRL Nonglait u la ong ba kane ka dei ka jingpynshai haba ia dei bad ki jingdawa jong ka seng na ka sorkar ban pynlong ia ka ktien Khasi kum ka ktien sorkar ha ka jylla Meghalaya.
Ha kane ka jingialang u president ka KAS u la ong ba ka Ri India kala ioh ia ka jinglaitluid ha u snem 1947 bad ia ka riti synshar jong ka ri la ioh ha u snem 1950, bad ha ka riti synshar la bsiap ia ki khyrngit ka riti synshar bad kawei na ki khyrngit, ka khyrngit kaba phra ha kaba la pynrung ia ki jait ktien kiba shong ha ka Ri India ban long kum ki ktien sorkar.
U president u la ong ba ha kaba sdang la pynrung 14 tylli ki jait ktien ha kane ka khyrngit kaba phra jong ki jaitbynriew kiba kham heh paid, ha u snem 1992 la pynrung lai tylli ki jait ktien kiba thymmai bad na kane ka thain shatei lam mihngi la pynrung ia ka ktien Manipuri bad ka ktien Nepali ha ka jingshisha kane kam dei ka ktien tynrai na Ri India.
Ka seng ka dawa ba ka sorkar kan khot ia ka jingiashong dorbar kaba kyrpang hapoh jong une u bnai Iaiong lada kata kam jia kin leit ban pynkynmaw ym shuh da ka jingthoh hynrei kin leit ban ia kynduh markhmat ryngkat u paidbah, ki seng bhalang ban leit dawa ban pynlong ktien sorkar noh namar kane ka dei ka bynta jong ka sorkar jylla bad ka riti synshar kam khang ia ka sorkar ban leh.
Ha kato ka por ka Khasi Author’s Society kila ia khih ban pynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrngit kaba phra namar ia ka seng la seng ha u snem 1979, hynrei na ka daw jong ka jingbym shimkhia jong ka sorkar jylla, kiba mih khmat sha Delhi ym shim lah ban ia kren ban pynrung ia ka ktien Khasi ha Parliament.
Ha kato ka por ka sorkar ka khlem phah sha ka tnad kam pohiing haba khlem phah kumno ka tnad kam pohiing kan pynkhreh ia ka bill ban ia kren ha Parliament, ha u snem 2003 dang mut ba ka sorkar ka shim khia namar la pynrung sa saw tylli ki ktien na kane ka thain shatei lam mihngi kaba la ioh rung ka dei ka ktien Bodo ha kane ka snem ruh la duh namar ka sorkar kam shym phah sha ka tnad kam pohiing.
Haba la ioh jingtip ba ka ktien Khasi kam rung ka seng hapoh ka jingialam u Dr. W.R.Laitflang ba dei u IAS Ophisar kila pynlong ka jingialang kaba kyrkieh bad kila leit ia kynduh ia u Dr. D.D. Lapang ha kato ka por, ia ki minister bad baroh ki MLA khasi ha kane ka por u bah D.D. Lapang u la pynrung kum ka ktien bynrap jong ka sorkar ha ka snem 2005 da kaba wanrah ia ka Meghalaya Official Language Act,2005.
Ha u snem 2019 ka seng kala leit sha Delhi ban ia kynduh ia u myntri kam pohiing ka sorkar pdeng u Rajnath Singh bad ha kane ka jingiakynduh ym shym don kano kano ka dak ban ithuh noh ia ka ktien Khasi dei ha u bnai Lber ba kila ioh Ia ka shithi na ka tnad kam pohiing kala pyntip ba ki don 38 tylli ki ktien kynthup ia ka ktien Khasi ha ka tnad kam pohiing ba ki dang peit bniah.
Ka seng ka dang pyrkhat ba kan sa long kam hynrei ha u snem 2023 haba ki leit sha Delhi ban dawa hynrei kane ka kam ka dang sah teng kumta ka seng ka dawa mynta ba dei ban ithuh noh kum ka ktien sorkar ia ka ktien Khasi hala ka jong ka jylla, ban pynbor ia ka sorkar ka seng kala pynlong ia kane ka jingpynshai paidbah ha ki jaka bapher bapher jong ka Lum Khasi bad kin pynkut ia ka jingpynshai paidbah ha Sohra ha ka 18 tarik mynta u bnai.
Ka seng ka dawa ba ka sorkar kan khot ia ka jingiashong dorbar kaba kyrpang hapoh jong une u bnai Iaiong lada kata kam jia kin leit ban pynkynmaw ym shuh da ka jingthoh hynrei kin leit ban ia kynduh markhmat ryngkat u paidbah, ki seng bhalang ban leit dawa ban pynlong ktien sorkar noh namar kane ka dei ka bynta jong ka sorkar jylla bad ka riti synshar kam khang ia ka sorkar ban leh.
