Shillong, Jymmang 26: Ka khubor kaba la pynkyndit bad pynlyngngoh hi ngain ia baroh khamtam iangi ki nonghikai,ki nongpyniaid skul bad college haduh ka kyrdan University ban iohi ba ka Report na ka sorkar India ka la buh kyrdan( classified) ia ka state Meghalaya jongngi ha ka kyrdan kaba ha trai eh( lowest rank) bad ka jylla kaba tlot tam(worst performance state) napdeng ki state baroh jong ka ri India.
Kane ka kam (issue) kadei kaba khia bha( very serious matter) bad ka sorkar Meghalaya khamtam ka Education Department kam dei satia ban khein sting(take lightly) halor kane ka kam.
Ngi iohi bad sakhi shai ba katkum ka Report, ka pyni shai kdar ba ka Meghalaya ka dei ka jylla ba bun tam eh ki skul(14582 schools) napdeng ki para jylla ka North East.Ngi iohi ruh ba kiba bun tam eh ki nonghikai skul (55160 teachers)ki dei tang ha Meghalaya.
Ki skul SSA lei ki mih la kum ki tit( mushroom schools) bad ki don jin haduh 3 ne 4 tylli tang ha kajuh ka shnong. bad ki shnong ba kham heh lei lei ki don da ki phew tylli ha kajuh ka shnong.
Ka jylla jongngi ka tam ruh da ki phew shah ia ki jingdon ki skul SSA ha kiwei kiwei ki para jylla jong ka North East.Ki College bad University ruh ki la nangbun nang bun(increasing) katba nang mih ki sngi ki por.
Hynrei,ka jingdon kiba pep skul shiteng por pat (drop out) ka la nang jur nangjur (increased by 22000 every year ). Ha ka por mynshwa pat,ka jylla Meghalaya ka dei ka jylla kaba kham paw eh(most prominent state) ha ka thoh ka pule(Education).
Ka sor Shillong lei lei ka la ioh ia ka nam kum ka jaka pdeng jong ka pule puthi(educational hub) bad baroh baroh ki jaitbynriew na kylleng ka ri India ki ia knieh bad angnud eh tang ban ioh pule ha Shillong.Kumno pat kan shu hiar kynsan ia ka nam ka burom ha ka pule ka puthi mynta.
Ha kine ki 2 snem tam mynta, ka CM Impact Guide Book jong ka sorkar Meghalaya ka la lah ban pynkiew klass( passed) ia ki khynnah ba ialeh matrik(SSLC candidates) haduh 87% tam ei ei.
Mynta u snem 2026 lei lei la pyn pass haduh 97 % tam ei ei (haba khein lang bad kiba passed Supplementary Exam).Ia ki khynnah rit lei lei(lower classes) ym shah shuh ban pynsah klas(failed/ detained).
Ban mai ban shoh ia ki khynnah ruh ym long,hap shu aimon ia ki khynnah ha klass.Wat hapdeng kat katta ka kabu(golden opportunities) ruh,ka pule puthi ka nang hiar pynban arsut.
Ha ka por ba ki nonghikai ki pyrkhing(strict) ia ki khynnah,ka pule ka puthi ka kiew. Ynda la pyn lai ne pyn pas lut(declared passed all) poi pynban sha trai myntra.
Ka sorkar lyngba ka Education Department kam ju sngap ia ka jingai jongmut( suggestions) ne ka sur (opinions/views).jong ki nonghikai ne nongpyniaid skul.Bun ki leh politic(politicised the schools) pynban ia ki kam skul.Tang na ka bynta ka jingmyntoi politic jongki,ki phah seng skul bad ai permission katba mon.
Ki skul kiba biang,kiba pyniaid bha bad kham paw katno katno ruh hynrei kim ioh jingiarap satia wat tang shi piah ruh namar kim dei satia ki skul jong ki MLA/Minister ne ki politician.
Lada long ha kane ka rukom,kalong shisha ka jingleh rain ka jingjah burom iangi ki nonghikai bad nongpyniaid skul .Ki Kmie ki kpa,ki riew paidbah ba bun ruh ki sngewlehrain bad sngew jah burom lang kumjuh namar ngi shong bad im ha kata ka jylla kaba wan ha trai eh(lowest state in education) kham palat ban ia ka Bihar.
Kumno ka sorkar kan pyrkhat nangne shakhmat, kumno kan wad ki lad ki lynti(find out ways and means and strategies) khnang ban wanrah biang sa shisien ia ka burom ka ijot( to restore the lost glory & prestige) halor kane.
Ka la dei ka kamram jong uwei pa uwei u nong shong shnong ban ia kit ia bah lang ban kyllie biang ia kane ka jah burom ka khein burom ia ka pule puthi hakhmat ka ri India baiar.








