Shillong, Niatung 03: Da kaba ban jur ïa ka jingkiew kaba kongsan ha ka jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka bad ka jingpynkupbor ha kaba iadei bad ka kam digital ha kine ki khatar snem ba la dep, ka Press Information Bureau (PIB), Shillong, hapoh ka Tnad Information bad Broadcasting, ka la pynlong ïa ka Varta – Media Workshop halor ka “Jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka bad ka jingpynkupbor ha kaba iadei bad ka kam digital – ki 12 snem jong ka Sorkar” ha Shillong mynta ka sngi.
Da kaba wanrah lang ïa ki heh ophisar na ka Reserve Bank of India (RBI), State Bank of India (SBI), ki riewshemphang, ki lad pathai khubor bad kiwei kiwei ki nongshim bynta, kane ka jingïalang ka la pyni kumno ki jingpynkylla ha ki polisi, ka jingsaindur thymmai ha ka kam digital bad ki sienjam ba ïatreilang ki la pynkylla ïa ka kam pisa tyngka jong ka India katba ki dang saindur ia ka jingpynkhreh kam ia ka bynta ka ban wan jong ka jingkiew shaphrang kaba kynthup lang ia baroh.
Ha ryngkat kane ka prokram, ka North Eastern Institute of Ayurveda & Homeopathy (NEIAH), Shillong, ka la pynlong ïa ka Medical Camp kaba kyrpang na ka bynta ki nongthoh khubor, ha kaba la ai ki lad jingsumar khlem jingsiew da ki doktor, ka jingpeit bniah ïa ka koit ka khiah, ki dawai bad ki jingai jingmut ban ïada na ka jingpang.
Haba pdiang sngewbha ïa ki nongïashim bynta, u Gopajit Das, Assistant Director, PIB Shillong, u la ban jur ïa ka bynta ba kongsan jong ki lad pathai khubor ha kaba rah ïa ki jingtip kiba dei halor ka jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka, ka digital banking bad ka jingshngain ha ka kam cyber sha ki jaka nongkyndong, kaba iarap ïa ki nongshong shnong ban shim ïa ki rai kiba dei ha ka liang ka pisa tyngka.
U la ong ba kane ka workshop ka thmu ban ai ia ki nongthoh khubor ia ka jingshemphang kaba kham jylliew shaphang ki sienjam ba kongsan jong ka Sorkar khnang ba ki jingtip kiba thikna bad kiba don jingmut kin poi sha man la ki bynta jong ka imlang sahlang.
Haba ai jingkren ha kane ka sngi, u Bah Olden Nongpluh, General Manager (Officer-in-Charge) jong ka RBI Shillong, u la ong ba ha kine ki khatar snem ba la dep la sakhi ïa ka jingkylla ha ka kynthup lang ha ka kam pisa tyngka lyngba ka Jan Dhan-Aadhaar-Mobile (JAM) Trinity, Direct Benefit Transfer (DBT) bad ka Digital Public Infrastructure, kaba la pyniar ia ka jingioh ia ki kam bank, kyntiew ia ka jinglong shai bad ka jingpynsted ia ka jingpyndonkam ia ka digital ha kylleng ka ri.
Haba kren shaphang ka National Strategy for Financial Inclusion (NSFI) kaba la pynthymmai, u la ong ba ki san tylli ki nongrim jong ka – ka jingïoh ryntih ïa ki jingshakri ba iadei bad ka kam pisa kiba jem dor, ka jingai bynta lang ïa ka shynrang bad kynthei, ka jingpyniasoh ia ki lad kamai jakpoh.
Ka jinghikai ha ka liang ka pisa tyngka bad ka jingïada kaba khlaiñ na ka bynta ki briew – ki pynbiang ïa ka jingpynkhreh kam ban ïoh ïa ka jingpynïaid beit ïaid ryntih jong ki bank lyngba ki sienjam ba iatreilang jong ki sorkar, ki nongpyntreikam ia ki kyndon, ki bank bad kiwei kiwei ki nongshim bynta.
U la pyntip ruh ba 98 percent ki briew kiba don account ha Meghalaya ki la pdiang la kumno kumno kawei ka rukom siew pisa da ka lad digital, ha kaba ki jingpyrshang ki dang ïaid shakhmat ban ïoh ïa ka jingpyndonkam digital kaba pura bad kaba don jingmut.
Haba kren shaphang ki jingjop jong ka Jylla Meghalaya, u Ejaz Ahmad, Deputy General Manager, State Bank of India, Shillong, u la ong ba ka jingthmu jong ka Sorkar ban pynlong ïa ka kam bank kaba lah ban ïoh, kaba lah kot bor bad kaba pyndonkam da ka teknoloji ka la wanrah ïa ki jingmih kiba lah ban ïohi ha kylleng ka Jylla.
Ka jylla Meghalaya mynta ka don haduh 9.99 lak tylli ki account Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) kaba ïaryngkat bad 42,152 tylli ki account ha man ka shi lak ngut ki briew kiba la rangbah, ha kaba tang ka SBI ka don 3.55 lak tylli ki account, kaba long 36 percent na baroh ki account PMJDY ha ka Jylla.
Shuh shuh u la pyntip ba ka jingpynrung kyrteng hapoh ki skhim jingiada jong ka sorkar ia ka imlang sahlang ka la kiew bha, ha kaba ki nongïoh jingmyntoi ki long 5.08 lak ngut hapoh ka Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana (PMJJBY), 9.36 lak hapoh ka Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana (PMSBY) bad 1.02 lak hapoh ka Atal Pension Yojana (APY) ha Meghalaya. Ka SBI ka dang bteng ban long ka nongnoh synniang kaba heh tam, kaba don 32 per cent, 49 per cent bad 50 per cent na ki jingpynrung kyrteng hapoh kine ki skhim.
Haba kren halor ka jingkylla digital jong ka India, u Ahmad u la ong ba ka ri ka la don 21,860 klur ki jingsiew jingdiah lyngba ka lad digital ha u snem mang tyngka 2025–26, kaba paw kum ka nongïalam ha ka pyrthei ha kaba ïadei bad ki jingsiew digital, katba tang ka Meghalaya ka don haduh 32.76 klur ki jingsiew jingdiah lyngba ka lad digital ha kajuh ka por.
U la ong ba ka Direct Benefit Transfer (DBT) bad ka jingpynshisha katkum u Aadhaar ka la pynkylla ïa ka jingai jingmyntoi da kaba pynthikna ba ki jingmyntoi kin poi beit beit sha ki nongïoh jingmyntoi kiba dei hok ban ioh, pynduh ïa ki nongmushlia, tehlakam ïa ka jingbamsap bad pynskhem ïa ka jingshaniah jong ki paidbah.
Haba pyni ia ki sienjam jong ka SBI ban kynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka, u Bah H. Khongsai, Chief Manager (Financial Inclusion), SBI Shillong, u la ban jur ia ka jingdon jong ka Bank kaba iar ha Meghalaya kaba don 113 tylli ki tnad treikam, haduh 300 tylli ki Customer Service Point (CSP) bad ka rynsan kaba khlain ban pynpoi ia ki kam wat ha ki jaka ba jngai tam.
U la pyntip ba ki briew jong ka Jylla Meghalaya ki la shaniah ha ka SBI ban thep pisa haduh T.18,551 klur, katba ka Bank ka pynneh ia ka Credit-Deposit Ratio kaba khlain kaba long 52 percent, kaba pyni ia ka jingiaibteng jong ka ban bei tyngka ha ka rep ka riang, ki MSME bad ki kam seng kam seng jam.
U la bynrap ruh ba palat 98 per cent ki briew kiba thep pisa ha SBI ki la kynriah sha ki lad ai jingsiew lyngba ki lad digital bad kiwei pat ki lad siew pisa, ba la pynïaid da ki rynsan kum ka YONO, UPI, BHIM, ki RuPay Card, Aadhaar Enabled Payment System (AePS) bad ka jingplie account khlem da pyndonkam ia ki kot ki sla.
U la ong ruh ba 15 tylli ki Centre for Financial Literacy ha kylleng ka jylla Meghalaya ki ju pynlong man ka por ïa ki prokram ai jinghikai ha ryngkat ka jingïatreilang bad ki seng treimon sngewbha ban kyntiew ïa ka kam bank ba don ka jingkitkhlieh, ka jingtip shaphang ki lad digital bad ki rukom pyndonkam pisa kiba shngaiñ.
Haba ai jingkren halor ki sienjam jong ka RBI ban ai jingtip shaphang ki kam pisa bad ruh ka jingiada ia ki briew, u Pankaj Kumar, Manager jong ka RBI Shillong, u la ban jur ia ki jingpyrshang ba iaineh jong ka Reserve Bank lyngba ka Financial Literacy Week, ki Centres for Financial Literacy (CFLs), ka Unified Programme for Financial Literacy Transmission (UPLIFT) bad ka Electronic Banking Awareness and Training (e-BAAT).
U la pyntip ba 16 tylli ki Centre for Financial Literacy ki treikam ha baroh 55 tylli ki Community Development Block ha Meghalaya, kaba la poi sha palat hynniew lak ngut ki nongiashim bynta ha ki 6,169 tylli ki shnong lyngba ki prokram ai jinghikai halor ki jingsiew lyngba ka lad digital, ki skhim jingiada ia ka imlang sahlang, ka jingpynbeit ia ki jingeh bad ki rukom treikam ba don jingkitkhlieh ha ka liang ka pisa tyngka.
U la ban jur ruh shaphang ki sienjam kum Digital Payments Awareness Week, ka BE(A)AWARE magazine bad ka campaign “RBI Kehta Hai”, haba batai ïa ki lad jingïada ba kynthup ïa ka jingpynshisha ba bun bynta, ki e-mandates bad ki jingpynbna halor ki jingsiew kiba la pynkhlaiñ ïa ka jingshngaiñ jong ki jingsiew jingdiah lyngba ki lad digital.
Ka bynta kaba kongsan jong kane ka prokram ka long ka jingïakren kaba la pynïaid da ka kong Ibankyntiew Mawrie, ha kaba la ïadon bynta lang ka Kong Patricia Mukhim, ka Editor jong ka kotkhubor The Shillong Times; Dr. Neelam Rani, Associate Professor ka IIM Shillong; u Hangsha Dhar Daimari uba dei u Deputy General Manager jong ka RBI Shillong; bad u Bah Shemphang Lyngdoh uba long u Chief Manager jong ka State Level Bankers’ Committee (SLBC), Meghalaya.
Ki nongïashim bynta ki la pdiang lang ïa ka jingkiew kaba khraw ha kine ki khatar snem ba la leit ha ka jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka, ka jingnang jingstad ha ka liang ka pisa tyngka bad ka jingpynkupbor ha ki kam digital, ba la pyniaid da ki sienjam ba kongsan kum ka JAM Trinity, Direct Benefit Transfer, ki rynsan siew digital bad ki skhim jingïada ia ka imlang sahlang.
Ki la ong ba watla ka jinglah ban ioh ia ki jingshakri jong ki bank ka la nang kiew bha, ka bynta kaba bud ka dei ban pynleit jingmut ha kaba kyntiew ia ka bor treikam ha ka liang ka pisa tyngka, ban pynshlur ia ka jingpyndonkam kaba don jingmut ia ki jingshakri ba iadei bad ka kam pisa bad ban pynkhlain ia ka jinglah ban ialeh pyrshah ia ki kam beain lyngba ki lad digital.
Ka Kong Patricia Mukhim ka la ban jur ba ka jingnang jingstad ha ka liang ka pisa tyngka kam dei ban sahkut tang ha ki jaka sor bad ka dei ban poi sha ki jaka nongkyndong jong ka Meghalaya lyngba ka jingïatreilang kaba ïaineh bad ka imlang sahlang, ka jingïakren ha ki ktien jong ka thain bad ka jinghikai shaphang ka kam pisa ka dei ban sdang naduh na skul.
Ka Dr. Neelam Rani ka la ïohi ba watla ka jingïoh ia ki kam bank ka la nang kiew bha, hynrei mynta ka jingpynleit jingmut ka dei ban phai sha ka jingkyntiew ïa ka jingpyndonkam, ban weng ïa ka jingiapher hapdeng ki shynrang bad kynthei bad ban pynkhlain ïa ka bor digital khnang ba ka jingkynthup ha ka kam pisa kan pynkylla sha ka jingpynkupbor ïa ka ïoh ka kot kaba don jingmut.
U Hangsha Dhar Daimari u la ban jur ba ka jingpynsngewthuh ka dang long ka jingïada kaba khlaiñ tam pyrshah ïa ka kam thok lyngba ki lad cyber bad u la kyntu ïa ka jingïatreilang hapdeng ki nongpynïaid, ki bank, ki tnad sorkar bad ki paidbah ban pynkhlaiñ ïa ka jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa.
U Bah Shemphang Lyndoh u la ban jur ïa ka jingdonkam ban pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka Business Correspondent network, ki Customer Service Point bad ki sienjam ai jinghikai shaphang ka kam pisa tyngka khnang ba ka jingpynrung ia ki kam digital kan pynkylla sha ka jingpyndonkam man ka por, kaba sngewskhem bad kaba don ka jingkitkhlieh ïa ki jingshakri jong ki bank.
Ka Medical Camp ba la pynlong da ka NEIAH, Shillong ka la sakhi ia ka jingiashim bynta shitrhem na ki nongthoh khubor bad ha ryngkat ka jingthmu jong ka workshop ban kyntiew ia ka bha ka miat jong ki nongshong shnong bad ka bha ka miat ba pura.
La pynkut ïa ka prokram da ka jingïakren ha kaba ki riew shemphang ha kam kam pathai khubor ki la ïakren bad ki nongkren halor ka jingkynthup lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka, ki kam bank lyngba ki lad digital, ka jingïada na ka kam thok lyngba ki lad cyber bad ka jingpyniasoh ia baroh bad ka kam bank.






