Kwah ka Meghalaya ïa ki “Free Trade Agreement” ban shalan mar sha bar ri

Shillong, Risaw 30: U Symbud Myntri Rangbah ka Jylla, u Bah Sniawbhalang Dhar ban tei ïa ka jingïadei baskhem bad ki ïew ki hat; pynpaw ki bor pynïaid ban kyrshan ïa ka jingpynroi ki jingshalan bad ki jingpyntreikam ha ka District.

Nang pynkhlaiñ ka Jylla Meghalaya ïa ki jingpyrshang ban pynïasnoh ïa ki nongrep, ki nongshna tiar, ki nongseng kam lajong bad ki ïew ki hat jong ka pyrthei da kaba thmu ban pyndonkam bha ïa ka Free Trade Agreements (FTAs) jong ka Ri.

Ha ka lympung jingïakynduh jong ka Jylla ha Shillong kaba la long mynta ka sngi, la sakhi ïa ka jingïalum lang jong ka sorkar jylla, ki Seng treikam jong ka sorkar pdeng, bad ki nongïadonbynta jong ki karkhana ban pynkhlaiñ ïa ka jinglah jong ka jingshalan, ban pynbha ïa ka jingïohbynta ha ki ïew ki hat bad ban pynkylla ïa ki soskular ka die ka thied sha ki jingmih kiba paw shabar ha ka khaïi pateng.

Ïa kane ka prokram la pynlong da ka tnat Commerce and Industries, jong ka sorkar Meghalaya, ha ryngkat ka jingïatreilang bad ka tnat Commerce jong ka sorkar India bad ka Directorate General of Foreign Trade (DGFT). Kane ka prokram ka thmu ban pynsngewthuh kham bha ïa ki nongshalan mar bad ki nongseng kam lajong ïa ki kyndon jong ka FTA, ki skhim pynroi jingshalan bad ki lad ki rukom kiba ïasnoh bad ka jingïoh bynta ha ki ïew kiba shabar ka Ri.

Haba ai jingkren ha kane ka prokram, u Symbud Myntri Rangbah ka Jylla, u Bah Sniawbhalang Dhar uba dei ruh u Myntri ba dei peit ïa ka tnat Commerce and Industries, u la kdew ïa ka jingdonkam jong ki FTA ban pynïasnoh ïa ki nongrep, ki nongshna tiar, ki nongseng kam lajong bad ki ïew ki hat jong ka pyrthei.

U la ai khublei ïa ka tnat Commerce jong ka sorkar pdeng bad ka DGFT ba ka la jied ïa ka Jylla Meghalaya na ka bynta kane ka outreach programme bad banjur biang ba ka sorkar jylla hi ka kular ban ïarap ïa ki nongpynmih mar ha ka thaiñ ba kin myntoi na kane ka jingkhaïi bad kiwei ki ri.

“Ka Sorkar Jylla ka kwah ïa ki nongrep, ki nongshna tiar, ki nongseng kam lajong bad ki khynnah samla jong ka Jylla ba kin myntoi na ki lad ki lynti ba la plie da ki FTA, bad ka tnat treikam jong nga ka kular ban pynurlong ïa kata” ong u Bah Sniawbhalang.

Da kaba ithuh ïa ki jingthung jingtep na ki kper, ki musla musli, u sying, u shynrai, u sohtrun, ka ngap, ki siej, ka thaiñjaiñ bad ki jingshna ba da ki kti kum ki mar shalan ba hakhmat duh, u la pynpaw ïa ka jingbiang palat jong ka jingdon jong ka Jylla Meghalaya harud ki khappud ka Bangladesh khamtam ïa ka jingdon jong ka khyrdop ba rung bad ba mih jong ki ar ri, kaba don ha Dawki.

U la pynpaw ba ka jingïateh soskular ha ka die ka thied ka Ri India bad ki Ri kum ka UAE, Australia, United Kingdom, Oman,  European Union bad ka New Zealand ka plie lad kyrpang ïa ki ri ban ïoh bynta ha ki ïew kiba baroh ki pynpoi lang ïa ka GDP ba kot kumba USD 26.8 trillion bad USD 8.2 trillion ha ka jingthied ïa ki mar ba na bar jong ka ri.

U Bah Sniawbhalang u la kdew ïa ka Mission jong ka Sorkar India ha ka jingpynroi ïa ka jingshalan kaba la mynjur ha u Naiwieng jong u snem 2025 da ka jingmang pisa kaba ₹25,060 klur tyngka haduh u snem 2030-31. Ki skhim bynrap jong ka ba kynthup ïa ka Niryat Protsahan bad ka Niryat Disha, ki pynbiang ïa ka jingïarap pisa na ka bynta ka khaïi pateng bad kumjuh ki jingkyrshan ba kynthup ïa ka jingaibynta sha kiwei ki ïew ki hat.

U la kdew ruh ïa ka jingkyrshan ha ka liang ka jingpynpoi ïa ki mar lyngba ka skhim LIFT bad ka jingïashimbynta ha ki lympung pyni mar bad ki jingïakynduh jong ki nongkhaïi bad ki nongthied. U la kyntu ïa ki nongshalan mar ba kin don ïa ka Importer Exporter Code (IEC) bad ka Udyam registrations kaba treikam bad ban bud ïa ki jingbthah ba la ai katkum ki kyndon.

Da kaba wanrah ïa ki jingpyrshang ba dang shu dep shen ban pynkhlaiñ ïa ka jingpynïasnoh ki jingkhaïi, u la kdew ïa ka  Reverse Buyer Seller Meet 2.0, ba la pynlong ha ka 8 bad 9 tarik jong u bnai Risaw 2026. Kane ka lympung ka la wanlam ïa ki 30 ngut ki nongthied kiba na bar jong ki 16 tylli ki Ri, arngut kiba na ka Ri bad 400 ngut ki nongkhaïi bad ki trai jong ki micro, small and medium enterprises (MSMEs) kiba na baroh ki 12 tylli ki distrik jong ka Jylla Meghalaya. Palat 100 tylli eiei ki jingïakut (MoUs) lah dep ban ïasoi, katba ki jingïakren ban ïoh ïa ki business order pat ki dang ïaid shakhmat.

Haba ïadei bad ka jingkhaïi ha ki khappud, u Bah Sniawbhalang u la pynpaw ïa ka jingdon jong ka Integrated Check Post ha Dawki – Tamabil bad ki Land Customs Stations jong ka Jylla. Ka Sorkar Jylla ka la tyrwa ban tei ïa kawei ka Land Customs Station bathymmai ha Umkiang kaba ha East Jaintia Hills bad ka la dep ban pynpoi ïa kane ka jingtyrwa bad ban pynkylla noh ruh ïa ki station kiba ha Bagli, Borsora, Bholaganj, Mahendraganj bad Dalu sha ki Integrated Check Posts.

U la kyntu shuh shuh ïa ka Sorkar India ban shimti ban plie biang ïa ki san tylli ki Border Hat kiba don harud ka khappud jong ka India – Bangladesh bad ban pyntreikam noh ïa ka Border Hat ba la dep tei ha Huroi kaba ha East Jaintia Hills.

Haba kren ha ka Prokram, ka Ms. Kapil Chaudhary, ka Joint Secretary, jong ka tnat Commerce, jong ka Ministry of Commerce and Industry, jong ka sorkar India, ka la kdew ïa ka jinglah ban pynïar ïa ki jingïateh soskular jong ka die ka thied ka India. Ka la ong ba ka India ka lah dep ban soi kumba 7 tylli eiei ki FTA ha ki san snem ba lah dep, da kaba plielad ban ïohbynta ha ki ïew kiba pynlong palat ïa ka 75% jong ka GDP ha ka pyrthei.

Da kaba kdew ïa ka jingdonkam ban pynkylla ïa ka jingïohbynta ha ki ïew sha ka jingroi jingsan kaba lah ban thew, ka la khot ïa ka jingpynithuh ba kham bha ïa ki mar ba lah ban shalan, ban pynbha ïa ka jingpynbeit ithuh jong ki mar shalan bad ki lad pynpoi mar shabar ri kiba kham bha.

Kumba la ïoh jingtip ba ka jingshalan mar jong ka Meghalaya ka la poi kumba USD 77 million, ka la ban jur ïa ka jingdonkam ban pynkhlaiñ ïa ki jingïadei ha ka khaïi pateng bad ban wad ïa ki lad ki lynti ban ïohkem ïa ki jingïateh ban phah ïa ki mar kiba mynta ki dang ïaid lyngba ki kad kiba shabar jong ka Jylla.

Ka Ms. Chaudhary ka la kdew ruh ïa ki 11 tylli ki bynta ha ka sienjam treikam jong ka Export Promotion Mission kiba kynthup ïa ki sienjam jingïohbynta ha ki ïew ki hat, ka jingpynpoi ïa ki mar, ka jingnang jingtip shaphang ka ïew ka hat, bad ka jingsumar ïa ki mar shalan ha ki jaka ba lah set. Ka la pynshlur ïa ki kynhun seng kam ban pyndonkam ïa kine ki lad ki lynti ban jop pyrshah ïa ki jingeh ha kaba ïadei bad ka jingpynbiang ïa ki tiar bad ban ithuh ïa ka jingdawa kaba ïaid ha ki ïew kiba ha kylleng ka pyrthei.

U Bah Cyril V. D. Diengdoh, Commissioner and Secretary, jong ka Commerce and Industries Department, jong ka Sorkar Meghalaya, u la banjur ïa ka jingdonkam ban ïarap ïa ki nongpynmih mar jong ka Jylla ban tur sha ka khaïi bad kiba nabar ri. “Ka soskular ha ka die ka thied ka long kum ka khyrdop ba la plie na ka bynta jong ngi, hynrei donkam ïa mano re mano ban rung lyngba jong ka” u la ong da kaba pynpaw ïa ka jingïatreilang bad ki tnat ka sorkar pdeng, ki bor pynïaid jong ka district bad ka Jylla, ki seng ba kyrshan pisa, ki Export Promotion Councils bad ki Indian Missions kiba don shabar.

U Bah Cyril u la kdew ba ka jingpynleit jingmut jong kane ka prokram ka long ha ka ïew bad ha ka jingkhmih ïa ki mar, ka jingïarap pisa shuwa ban phah ïa ki mar, ka jingbud ïa ki kyndon ka ïadie ïathied, ka rukom pynkit bad pynpoi ïa ki mar bad ka jingïarap pisa hadien ba la phah ïa ki.

Ha ki jingbatai, la ïoh ban pynshai lut ïa ka jinglah jong ka Meghalaya ha ka jingshalan mar, ki jingmyntoi bad ki jingdonkam jong ka FTA, ka Export Promotion Mission ki Distrik kumjuh ruh ki Export Hubs bad ki Trade E-connect portal.

Kiwei ki session ba kham ïadei bad ki kynhun bapher bapher ki la pynshai ïa ka jingdonkam jong ka jingbud jong ki kyndon, ka testing bad ka jingïoh syrnot kiba ju long barabor ki mawjynthut na bynta ki nongshalan kiba dang sdang.

Da kaba kdew ïa ka jingdonkam jong ka jingpyntreikam, u Bah Sniawbhalang u la ong, “ Ka jingpyrkhat jong ka Jingpyntreikam jong ka Jylla kaban mih na kane ka Workshop, bad kiwei pat ki workshop ha ki district kiban sa bud, ki dei ban ïalam sha ki jingshalan kiban seisoh da shisha”

La shimbynta ha kane ka prokram da ki riewmihkhmat jong ka DGFT, ka Agricultural and Processed Food Products Export Development Authority (APEDA), ka Spices Board, ka Directorate jong ka Horticulture, ka ophis jong ka MSME Development and Facilitation, ka ophis jong ka Development Commissioner (Handicrafts), ka Meghalaya Industries and Export Chambers of Commerce, ka District Commerce and Industries Centres, bad kiwei ki nongïadonbynta.

 

 

 

 

What Next?

Recent Articles

Leave a Reply

Submit Comment

*