Shillong, Risaw 30: U Chief Secretary jong ka jylla Meghalaya, u Dr. Shakil P. Ahammed, mynta ka sngi u la ban jur halor ka jingdonkam jong ki jingtip kiba bniah shaphang ka jingbun briew, khnang ban wanrah ïa ka roi ka par kaba kynthup lang ïa baroh bad ban pyntreikam hok ïa ki skhim ai jingïarap jong ka sorkar, da kaba kyntu ïa ki ophisar ba kin pynthikna ba la ñiew ne kheiñ lut ïa uwei pa uwei u briew ha ka khanasamari jong u snem 2027.
Ïa kane U Chief Secretary ula kren ha ka State-Level Training Conference jong ki Principal Census Officers bad ki heh ophisar halor ka bynta kaba ar (Ka jingkheiñ ïa uwei pa uwei u briew – Population Enumeration) jong ka khanasamari 2027, kaba la pynlong ha State Guest House, Taraghar, Shillong. Ka thong jong kane ka jingïalang ka long ban pynkhlaiñ ïa ka jingpynkhreh ha kaba ïadei bad ka kam, ka jingïatreilang bad ka jingpynsngewthuh paidbah shuwa ban sdang ïa ka jingkheiñ briew.
Haba ban jur da kaba ong ba ka khanasamari (census) kam dei tang ka rukom ban lum jingkheiñ ïa ka jingbun briew, bad u Ahammed u la ong ba ki jingtip kiba don jingshaniah halor ka jinglong jingman jong ka imlang sahlang bad ka ïoh ka kot kin ïarap ïa ka sorkar ban ithuh ïa ki jingduna ha ki kam la ka long ha ka koit ka khiah, ka pule puthi, ka bha ka miat jong ki paidbah, ka jingïoh ïa ki lynti ne surok bad ki jingtei ba ïadei bad ka teknoloji.
Kine ki jingtip kin ïarap ruh ban kyrshan ïa ka thong bad jingthmu jong ka Meghalaya na ka bynta ka roi ka par haduh u snem 2032 bad ban bishar ruh ïa ka jingkiew shaphrang ban kot sha ki thong jong ka Sustainable Development Goals (SDGs).
Haba kren shaphang ka jingpher ka rukom long jong ka khyndew ka shyiap hapoh ka jylla, ki nongshong shnong kiba shong ha ki jaka nongkyndong bad ka jingbun jong ki jaitbynriew trai ri, na ka liang U Chief Secretary u la kdew ba kine ki bynta ki wanrah ïa ki jingeh kiba kyrpang ha kaban pynlong ïa ka khanasamari.
U la ban jur ruh da kaba ong ba ki briew kiba shong ba sah ha ki jaka kiba jngai, kiba kynthup ïa ka Baghmara, Dalu bad Ranikor, ki dei ban shah kynthup lang ha kane ka jinglum jingkheiñ da kaba maham ruh ba lada ki jingtip kim long kiba pura, kan lah ban wanrah ïa ki jingduna ha ki jingshakri paidbah bad kan pynlong ïa ki shnong ki thaw bad ka imlang sahlang ban duh ïa ki jingmyntoi na ki prokram jong ka sorkar.
U la kyntu ïa ki ophisar ba kin pynsaphriang paidbah ïa ki jingtip shaphang ka khanasamari bad ka jingdonkam jong ka, khnang ban pynsngewthuh bad pynshlur ïa ki paidbah ban ïashimbynta. U Ahammed u la ban jur ruh ïa ka bynta jong ki jingtip shaphang ka jingbun briew ha kaban pynkhlaiñ ïa ka jinglah jong ka Meghalaya ban khring ïa ki lad ban bei tyngka, da kaba ai ïa ki jingtip shaphang ka jingkylla ha ka jinglong jingman jong ki paidbah, ka lad ban ïoh kamai ha ki ïew ki hat, ki sap treikam jong ki samla bad ka jingdonkam ïa ki jingtei.
Katba ka jylla ka dang ïaleh ban kot sha ka thong kaba $10 billion bad hadien kata sha ka $16 billion, u Ahammed ula ong ba kine ki jingtip kin long kiba donkam bha na ka bynta ka jingpynbeit ïa ki kam jong ka ïoh ka kot ha ka por kaba kham slem bad ban khring ïa ki lad ban bei tyngka na ki kynhun shimet.
Na ka liang U Chief Secretary u la ai jingïaroh ruh ïa u State Nodal Officer, ki ophisar jong ka Ophis treikam jong U Registrar General of India (ORGI) bad ïa jan 10 hajar ngut ki nongtrei, kiba kynthup naduh ki nongkheiñ ïa ki briew (enumerators), kiba la lah ban pyndep ïa ka bynta jong ka House Listing and Housing Census, wat hapdeng ki jingeh bapher bapher ruh.
Haba pynpaw ïa ka jingshaniah ha ka kynhun ba kin nang lah ban kham pynbha ïa ka kam, u Ahammed ula kyntu ïa baroh ki nongtrei kiba ïadei bad ka khanasamari ba kin pyndep ïa la ki kamram da ka jingtrei minot bad jingaiti lut.
Na ka liang ka Commissioner bad Secretary jong ka Sorkar Meghalaya kaba dei ruh ka State Nodal Officer na ka bynta ka khanasamari (Census), ka Dr. Pooja Pandey, haba kren ha kane ka sngi ka la pynshai ïa ka bynta jong ka teknoloji ha kaba ïadei bad ka Census Digital, ha kaba ka la ong ruh ba kane kan pynsuk ïa ka rukom lum ïa ki jingtip bad kan pynbha ruh ïa ka jinglong ba tikna bad ba shngaiñ jong ki jingtip.
Shuh shuh na ka liang ka Vrushali Abhijit Warade, kaba dei ka Deputy Registrar General jong ka Ophis jong u Registrar General and Census Commissioner, India, Ministry of Home Affairs, Sorkar India, ka la ai ïa ka jingpynshai kaba bniah halor ka rukom treikam jong ka Khanasamari jong u snem 2027. Ka la pyntip ruh sha baroh ki nongïashim bynta da kaba ong ba ka Sorkar Pdeng kan ai jingïarap da ka pisa bad ruh ki jingïarap ha ka liang ka teknoloji ïa ka jylla ban pynlong ne trei ïa kane ka kam.
Nalor ki riew kongsan ha kane ka sngi la don ruh kiwei pat kiba ai jingpynshai kiba kynthup ïa U S. Chatterjee, Joint Director; U B. Basumatary, Deputy Director; U Aibor Sanglyne, Deputy Director; bad U Donbok Syiemsadd na ka Directorate of Census Operations, Meghalaya.
Ha kane ka jingïalang ki jinghikai kiba la ai ki kynthup ïa ki rukom kheiñ briew, ka rukom ithuh ïa ki briew kiba dei ban kheiñ, ki jingkylli ha kaba ïadei bad ka khanasamari, ki kyndon kiba ïadei jong ka Census Act bad ki Rules, bad ki circulars ryngkat bad ki jingbthah kiba ki dei ban bud.
Ha kane ka sngi la pynithuh ruh ïa ki nongïashim bynta ha kaba ïadei bad ki tiar bad ki rynsan jong ka digital, kiba kynthup naduh ka Mobile Application, Census Management and Monitoring System (CMMS), SE Portal bad ka Enumeration Block Creation Portal. La ïakren ruh shaphang ki rukom pyndonkam ïa ki lad pathai khubor bad kiwei ki lad ban pynbna paidbah, khnang ban pynsngewthuh ïa ki paidbah bad ruh ban pynshlur ïa ki ban ïashimbynta.
Ha kane ka jingïalang la wan ban ïadonlang da ki dkhot jong ka State-Level Census Coordinating Committee (SLCCC), ki Commissioner jong ki Division bapher bapher, ki Deputy Commissioner kiba trei kum ki Principal Census Officers, ki District Census Officers bad kiwei pat ki heh ophisar jong ka Sorkar Meghalaya lem bad ka Directorate of Census Operations, Meghalaya.







