Shillong, Jylliew 05: Ha ka jingbatai shaphang ka tip briew tip blei bad ka jingsumar ia ka mei ramew bad ka mariang, ka Jaiñtia National Council (JNC) Khliehriat Circle, ha ka jingiatreilang bad ka Dkhiah East Secondary School, ka la rakhe ia ka sngi ba la tip kum ka “World Environment Day 2026” ha ka 5 tarik, Jylliew, hapoh ka phyllaw skul ha Dkhiah East, East Jaiñtia Hills District.
Ia katei ka jing rakhe, kaba la ai kyrteng ka “Ka jingshlur na ka Mei Mariang, na ka bynta ka suinbneng, na ka bynta ka lawei jong ngi” bad ka phang ba la ai kyrteng da kane ka skul ha kane ka jingrakhe ka long “Ka jingpynheh ne pynim, ban tei pat da ka jingtreikam” ka la don ka jingiatreilang ki khynnah skul, nonghikai, nongialam ka imlang ka sahlang bad ki nongmihkhmat jong ka kynhun ha kaba ka la kyntu lang ban ri bad pynim biang ia ka mariang jong ka Ri Lum Jaintia.
Ia katei ka prokram, la pyniaid da u nongpyniaid skul, u Dr. B. Nongtdu, uba la pdiang sngewbha ia baroh ki nongwan bad ki nongiashim bynta bad ka jingbuh ia ka sur jong ka jingkitkhlieh lang bad ka jingtreikam kaba peit shakhmat. Ki nongiadon bynta lang hangne ki kynthup ia ki dkhot jong ka School Managing Committee (SMC), nonghikai bad u Rangbah Shnong ka Dkhiah East, u bah P. Nongtdu.
Katba ki nongiashim bynta jong ka Jaiñtia National Council Khliehriat Circle ki long u President, u bah Shanborlang Bamon; Working President, bah Diamon Bareh; bad u General Secretary, u bah Symboh Baiar Sumer, ba la synran da ki dkhot jong ka JNC KC. La pyn don burom ia kane ka prokram da ka jingadon lang u kongsan, u bah Wanshwa Suting, General Secretary jong ka JNC Central Executive Committee, uba la ai jingkren da kaba ong ba ka pynkylla ia ka sngi kaba don ka burom bad ka jingkitkhlieh kaba khia.
Katkum ka mynsiem jong ka phang jong une u snem, ka prokram kam shym la long tang ka dak — hynrei ka la long kaba pynurlong shisha ha ki kam. Katba ki jingialehkai hangne ki kynthup ia ka:
Ka “jingiakop dro jingdro” na ka bynta ki khynnah skul jong ka Dkhiah East Secondary School, kaba la kyntu ia ki samla ba kin pynpaw ia ka jingsngew jong ki ha ka jingsumar ia ka mariang lyngba ki jingdro jong ki. La don ka “jingsam khusnam” kaba la buh ha ka kyrdan ba nyngkong, ba ar bad ba lai ki nongjop ha kane ka jingiakop.
Ka “jingthung dieng” hapoh katei ka phyllaw skul, kaba long ruh ka jingkular jong ka lawei kaba jyrngam ha ka nongrim bad mynsiem jong ka imlang ka sahlang.
Ha kawei pat ka jingai jingkren, la kren da u dkhot jong ka SMC u bah Rafael Labon uba la ong ba la iohi ka jingiatylli beit bad ka jingpynshoh jingmut hapdeng ka roi ka par ki karkhana bad ka jingjot ka mariang ha kylleng ka Ri Lum Jaintia.
“Naduh ba don kine ki karkhana ha ka thain shatei lam mihngi jong ka Jaiñtia, la pom lut ia ki dieng,” u la ong. “Ka jingjynhaw ka jingshit na kine ki karkhana ka pynlong ia ka suinbneng mynta ba kan kylla bad ka la ktah shibun ia ki khynnah skul.”
Ka jingkren kaba don jingmut ka dei na u bah Wanshwa Suting uba long u kongsan ha kane ka sngi, ha kaba u la kren sha ki paidbah nongsngap bad u la ong ba lah ban pynkylla ia ka jinglong jong ka suinbneng, da kaba ong, “Mynshuwa, ka mei mariang jong ngi ka long kaba i khiah krat bad ba jyrngam, ka um, ki pung, ka lyer, baroh ki long kiba khuid bad khiahkrat.
Ka jingkylli hangne kaba ngi dei ban kylli ka long: mano ba la pynjot ia ka? Dei mangi. Ki dei ki briew ba wan nabar ba ong ba kwah ban tei sa ki kompeni bad ki karkhana.
Bad ha ka jaka ba kin wad lad wad lynti kumno ban sumar ia ka mariang, kyrshan ia ka rep ka riang na ka bynta ka jingioh jingmyntoi ia ki pateng ban sa wan, ka dei kane ka sorkar kaba la pdiang ia kine ki kompeni bad ki karkhana ba kin wan bad pynjot ia ka mariang kaba itynnad.
Ki kyntien kiba u kren, ki la ktah ia ki nongsngap bad ka JNC ka la pynshlur ia ka jingiakhih kaba slem jong ka pyrshah ia ka jingpynheh ka shlem karkhana kaba palat ha ka thain Jaiñtia kaba don ka mariang kaba khuid.
Ia katei ka prokram, la pynkut da ka jingai khublei na u Working President ka JNC Khliehriat Circle, u bah Diamon Bareh, uba la pynpaw ka jingsngew nguh ia ki nongiashim bynta bad ka jingkular ka kynhun ban iada ia ka mariang bad imlang ka sahlang kaba trei shitom.
